شصت و پنج هجرى در وقتى كه بخت غنوده در شبستان هند تيرهروزست ، اتفاق افتاده ، و چون مقصور بذكر معاصرين است ، مبدا تاريخ ولادت اين خاكسار خواهد بود كه در ماه ربيع الثانى هزار و يكصد و سهء هجرى بدار السلطنهء اصفهان واقع شده و بطون اين همايون دفتر باظهار شعراى ملت اثنا عشر اختصاص خواهد داشت .
و چون اين راقم آثم را حصول ملاقات و صحبت اكثرى روى داده ، اگر بر سبيل ندرت درين محفل سامى و بزم گرامى ذكر قليلى از عزيزان به زبان قلم آيد كه ادراك صحبت صورت نبسته باشد خالى از اشعار و اشارت نخواهد گذاشت » .
و در ضمن اشارت بروش تذكرهنگارى خود ، از تذكرهنويسان سخن ناشناس و بىوقوف عصرى انتقاد كرده و چنين گفته است كه : « . . . بعضى تذكرهها كه اين عوام باغراض فاسده كه اشارت رفت ترتيب دادهاند ، حيرتزاريست عاقل را ، چه قطعنظر از ركاكت عبارات و ژاژخايى منشآت ، مشحونست با كذوبات و خرافات ، و مملوّست از اشتباهات و لاطايلات ، كسانى را كه نشناسند و اصلا معرفتى به آنان نداشتهاند ، ورقورق احوال نويسند ، و جمعى كه هرگز يك بيت نگفتهاند ، اشعار ديگران را در كار ايشان كنند ، و در كلام گويندگان تخليط نموده سخن ديگرى به ديگرى نسبت دهند ، آنجا كه نبايد و نشايد صفحه صفحه ستايش و القاب و نعوت نگارند ، و جايى كه بايسته و شايسته است تحقير نام و تنزيل مقام آرند ، . . . هر تحريف و تصحيف و هر سقط و غلط كه در نسخ افتاده باشد همه را به كار برند و صواب شمارند « خود غلط معنى غلط مضمون غلط انشا غلط » ( براستى كه تذكرهنويسان هندى ازين هم بدترند ، گلچين معانى ) .
« در زمانهء ما ناظمان سخن و ناشدان اشعار افزون از حد عدّ و احصاست ، اما چون اكثر بسبب عدم بضاعت و فقدان مناسبت با اين صناعات لايق اعتنا و التفات نيستند و سخنشان قابليت ذكر و سماع ندارد ، آنها را در سلك حضار اين مجلس جاى نمىدهد ، . . . و درين مختصر زياده برين رعايت ترتيب را لازم نديد كه منقسم به دو فرقه نمايد ، فرقهء اولى در ذكر علماى اعلام ، فرقهء ثانيه در بيان ساير انام . . . » .
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 350
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٣٥٠