است ، و در عوض بعضى جاها كه تصرفاتى از او ديده مىشود ازين قبيلست كه در ذيل ترجمهء زبيده همسر هارون الرشيد يك رباعى ممسوخ فارسى بوى نسبت داده كه اصل آن به محمد بن يمين الدوله محمود غزنوى منسوبست و تاريخ شعر فارسى را تا قرن دوم هجرى جلو برده است .
رباعى ممسوخه اينست :
اى جان جهان جهان ناخوش بىتو * بغداد پريشان و مشوش بىتو
رفتى تو و من بىتو بماندم ، فرياد * تو در خاكى و من در آتش بىتو
و اصل آن بنقل از عرفات چنين :
رفتى و دلخسته مشوش بىتو * عيش خوش من شدست ناخوش بىتو
تو رفتهيى و آمده من بىتو بجان * تو در آبى و من در آتش بىتو « 1 »
ميرزا محمد مذكور بدينگونه اقتباس دهها تأليف ديگر براى خود بوجود آورده است .
وى بسال 1269 ق در شيراز ولادت يافت و در 1285 ق به هندوستان سفر كرد و در بمبئى به كتابفروشى و نشر كتب پرداخت و ثروت و شهرتى بدست آورد ، در 1300 ه ق دولت ايران او را ملقب به ملكالكتاب كرد ، و در 1317 از طرف دولت انگليس لقب خان صاحب يافت .
در فهرست مشار آمده است كه وى « كتاب مشاهير النّساء محمد ذهنى افندى را اساس قرار داده معلومات خود را بر آن مزيد ساخته است » .
هامش
( 1 ) - مؤلف عرفات اين رباعى را از لباب الالباب نقل كرده است و نسخهيى كه در دست او بوده از نظر صحت بالباب الالباب چاپى خيلى اختلاف دارد ، از جمله همين رباعى .