قم موجود است . « 1 » 2 . كتابت مختلف الشّيعة تأليف علّامهء حلّى ، كه در غرّهء محرّم سال 987 ق به خطّ نسخ ، آن را به پايان رسانيده ، نسخه به شمارهء 2996 در كتابخانهء آيتاللّه مرعشى در قم موجود است . « 2 »
اسماعيل سدّى
ابو محمّد الاعور اسماعيل بن عبد الرّحمن مكنّى به ابا خزيمه فرزند ابو دويب ( يا ابن كريمهء كوفى ) معروف به سدّى ، از راويان مشهور قرن دوم هجرى . پدرش ابو خزيمه از بزرگان اصفهان بوده ، و در سال 127 ق در زمان ولايت مروان ، وفات يافته است . او اصلا از حجاز و ساكن كوفه بوده است . اسماعيل ، داراى ريشى پهن و بلند بوده ، به طورى كه در موقع نشستن ، سينهء او را مىپوشانيد ، و چون در سدّه ساكن شده ، به سدّى شهرت يافته است . سدّه به معنى رواق و درگاه است ؛ چون صاحب عنوان ، در رواق مسجد كوفه ، و يا درگاه مسجد مىنشسته ، و تفسير قرآن مىگفته ، و يا در درگاه مسجد ، مقنعه مىفروخته است .
او با عدّهاى از صحابه ديدار كرده ، و از برخى از آنان روايت نموده است ، از آن جمله :
ابن عبّاس ، ابو سعيد خدرى ، ابو هريره ، انس بن مالك ، حسن بن على عليهما السّلام ، سعد بن وقّاص ، عبد اللّه بن عمر ، عمرو بن حريث و محمّد بن عبّاس . ابو عوانه ، ثورى ، حسن بن صالح ، زائده ، شريك ، شعبه ، عيسى بن عمر ، محمّد بن ابان و معلّى از او حديث نقل كردهاند . در ميزان الاعتدال گويد : « رمى السدّى بالتشيّع » . حسين بن واقد مروزى گويد : نزد او بودم ، و از او قرآن و حديث مىشنيدم ، تا هنگامى كه شنيدم ( شب جمعه ) دو نفر اوّل را بد مىگويد ، و لعن مىكرد ، ديگر نزد او نرفتم . وى تفسيرى تأليف نموده كه سيوطى آن را ستوده ، و نوشته است كه تفسير او ، از بهترين تفاسير است . سدّى كبير ، لقب او است و سدّى صغير ، لقب نوادهء او محمّد بن مروان بن عبد اللّه بن اسماعيل بن عبد الرّحمن كوفى . « 3 »
هامش
( 1 ) . فهرست كتابخانهء مرعشى ، ج 8 ، ص 169 .
( 2 ) . فهرست كتابخانه فيضيّه ، ج 1 ، ص 244 .
( 3 ) . احقاق الحق ، ج 2 ، ص 220 ؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ايران ، ص 96 ؛ معجم المؤلّفين ، ج 2 ، ص 275 ؛ كشف