ابن منده ، محمّد
ابو عبد اللّه محمّد بن اسحاق بن يحيى بن منده حافظ اصفهانى ، از مشاهير محدّثين و رؤساى حنبليان اصفهان در قرن چهارم هجرى است . وى در سال 395 ق در اصفهان متولّد شده ، و در طلب حديث به بغداد ، بخارا ، بلخ ، دمشق ، مرو ، مكّه و نيشابور سفر كرد ، و در مدت 40 سال از قريب 1700 نفر از محدّثين ، اخذ حديث كرد كه از آن جمله است : ابراهيم بن سنان قنطرى ، ابن ابى حاتم ، ابن اخى ابى زرعه ، ابن جارود ، ابو جعفر البحترى ، ابو حامد بن بلال ، ابو سعيد بن الاعرابى ، ابو طاهر مدينى ، ابو العبّاس اصم ابى اسيد ، احمد بن بهزاد فارسى ، اسماعيل صفّار ، ابو على حسين بن علىّ بن يزيد حافظ نيشابورى ، خثيمة بن سليمان ، عبد اللّه بن محمّد بن حنبل ، عبد اللّه بن يعقوب بن اسحاق كرمانى ، محمّد بن احمد بن محبوب ، علىّ بن احمد بستى ، محمّد بن حسين بن قطان ، محمّد بن عبد اللّه عمانى ، محمّد بن يعقوب و عدّهاى نيز از ابن منده روايت كردهاند از جمله :
ابو سعيد ادريسى ، ابو عبد اللّه قنجار ، ابو منصور شجاع بن على صقلى ، ابو عبد اللّه حاكم ، ابو نعيم اصفهانى ، بندار رازى ، تمام رازى . وى پس از برگشت از مسافرت به اصفهان ، قريب چهل بار كتاب و جزوه همراه داشت .
ابن منده در سلخ ذىالقعدهء 395 ق وفات يافته است . اين كتابها از او است : 1 . تاريخ اصفهان 2 . التّوحيد و المعرفة اسماء اللّه و اثبات صفاته در هفت مجلّد 3 . الردّ الجهميّة 4 . طبقات الصّحابة و التّابعين 5 . فتح الباب فى الكنى و الالقاب 6 . الكفاية 7 . المسند ابى حنيفه 8 . مسند احاديث ابراهيم بن ادهم 9 . معرفة الصّحابه 10 . النّاسخ و المنسوخ « 1 » .
هامش
( 1 ) . ذكر اخبار اصفهان ، ج 1 ، ص 306 ؛ مجمل فصيحى ، ج 2 ، ص 110 ؛ هدية العارفين ، ج ، ص 57 ؛ كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1104 ؛ ميزان الاعتدال ، ج 3 ، ص 26 ؛ الاعلام ، ج 6 ، ص 253 ؛ معجم المؤلّفين ، ج 9 ، صص 42 - 43 ؛ الكامل ، ج 7 ، ص 230 ؛ ريحانة الادب ، ج 8 ، ص 234 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 17 ، صص 28 - 43 ؛ الوافى بالوفيات ، ج 2 ، صص 90 - 91 ؛ النجوم الزّاهرة ، ج 4 ، ص 213 ؛ لسان الميزان ، ج 5 ، ص 70 ؛ طبقات الحنابلة ، ج 2 ، ص 167 ؛ المنتظم ابن جوزى ، ج 7 ، ص 232 ؛ وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 487 ؛ البداية و النهايه ، ج 11 ، ص 336 ؛ دانشنامهء اسلام و ايران ، ج 6 ، صص 878 - 880 ؛ الايرانيّون و الادب العربى ، ج 6 ، صص 344 - 347 ؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، ص 137 .