و قاضى مالقه و مصنّف كتاب اللمع الجدليّة فى كيفيّة التحدّث فى علم العربيّة و متوفّى 735 .
مالكى :
منسوب است به مالك بن انس بن مالك اصبحى مؤسّس فرقهء مالكيّه و شاگرد ربيعة الرأى .
يكى از چهار فرقهء اهل سنّت و در سال 95 متولّد گرديد و در سال 179 در سن 84 سالگى درگذشت .
ابو اسحاق شيرازى در كتاب طبقات الفقهاء از بكر بن صنعانى حكايت كرده كه گفت : « ما نزد مالك مىرفتيم و مالك از ربيعة الرأى براى ما حديث مىكرد و ما از حديث ربيعه افزون از او خواستيم .
مالك روزى به ما گفت : از ربيعه چه مىخواهيد ؟
اينك ربيعه در زير طاق خفته است . ما نزد ربيعه رفتيم و او را از خواب بيدار كرديم و به او گفتيم :
آيا تو ربيعهاى ؟ گفت : آرى . گفتيم : پس چگونه است كه مالك بهرهور است و تو بىبهره ؟ گفت :
امّا علمتم ان مثقالا من دولة خير من حمل علم ؛ يعنى مگر نمىدانيد كه مثقالى از دولت بهتر از بار علم است » . منظورش از دولت ، اقبال و بخت است .
به هر حال مالكى بهطور اطلاق منصرف به مالك ابن انس است . و نيز مالكى منسوب است به مالكيّه از قراى بغداد و ابو الفتح عبد الوهّاب بن محمّد بن حسين مالكى حنبلى در شمار محدّثان و فرزندش عبد الخالق ابن عبد الوهّاب از مكثّرين حديث و متوفّى 592 به آن قريه منسوبند . و امّا حسن ابن احمد مالكى در شمار محدّثان اماميّه به مالك اشعرى منسوب است .
مالينى :
منسوب است به مالين وزان شاهين و آن قصبهاى است در هرات و از آن قصبه است ابو سعد احمد بن محمّد بن احمد بن عبد اللّه انصارى مالينى در شمار محدّثان و از مشايخ ابو بكر خطيب و متوفّى 412 و ابو يعلى محمّد بن مسعود مالينى هروى در عداد نحويان و لغويان و از اوست در ذمّ حرص و مدح قناعت :
دع الحرص و انظر فى تمتّع قانع * لتفريق ارث كان ذو الحرص جامعه
و شاهد ذبابا ساقها الحرص طعمة * إلى عنكبوت تلزم البيت قانعه
روزى فخر الدّين رازى او را عتاب كرد كه چرا از مجلس او پاكشيده است او بالبديهه در جواب گفت و از محاسن اعتذار است :
مجلسك البحر و انى امرؤ * لا احسن السبح فاخشى الغرق
يعنى مجلس تو درياست و من مردى هستم كه شنا نمىدانم و مىترسم غرق شوم . و نيز قريهاى است از قراى باخزر و ابو نصر منصور بن محمّد باخزرى مالينى در شمار فقيهان و محدّثان و مقتول 546 از آن قريه است .
مامطيرى :
منسوب است به مامطير وزان بارفيق و آن نام قصبهاى است در طبرستان در ناحيت آمل و ازآنجاست ابو جعفر محمّد بن اسماعيل بن محمّد حسينى مامطيرى از فقيهان اماميّه و ابو الحسن مهدىّ بن محمّد بن عبّاس مامطيرى معروف به ابن سرهنگ از محدّثان عامّه .
مامقانى :
منسوب است به مامقان وزان ساربان و آن را ممقان بر وزن خفقان نيز گويند و آن قصبهاى است در قسمت جنوبى تبريز و ازآنجاست شيخ محمّد حسن بن عبد اللّه مامقانى نجفى از اعاظم فقيهان و از شاگردان علّامهء انصارى و شيخ راضى و شيخ مهدى آل كاشف الغطاء و صاحب كتاب البشرى در علم اصول و كتاب ذرائع الاحلام فى شرح