فراهم نشد » . و از سخنان اوست به مالك بن طوق :
« ان عشيرتك من احسن عشرتك و انّ بنى عمّك من عمّك خيره و ان قريبك من قرب منك نفعه و ان احبّ الناس إليك من كان اخفهم ثقلا عليك » .
يعنى : « قبيلهء تو كسى است كه با تو خوب بياميزد و پسر عمّ تو آن است كه خيرش تو را فراگيرد و خويش نزديك تو آن است كه سودش به تو نزديك باشد و از مردم آن را بيشتر دوست دارى كه بار بر تو كمتر نهد » . آنگاه خواند :
إنّى بلوت الناس فى حالاتهم * و خبرت ما وصلوا من الأنساب
فإذا القرابة لا تقرب قاطعا * و اذ المودة اوكد الأسباب
و از نظم حكيمانهء اوست :
لوم يعيذك من سوء تفارقه * ابقى لعرضك من قول يداحيكا
و قد رمى بك فى تيهاء مهلكة * من بات يكتمك العيب الذى فيكا
عتّابى به برامكه پيوست و به صحبت ايشان اختصاص يافت و در اعتذار در ميان شعراى محدّثين بىمانند بود و اين دو بيت در حسن اعتذار از اوست :
ردت إليك ندامتى املى * و ثنى إليك عناية شكرى
و جعلت عتبك عتب موعظة * و رجاء عفوك منتهى عذرى
و در شكرگزارى گفته است :
و لو كان يستغنى عن الشكر ماجد * لعزّة ملك او علوّ مكان
لما امر اللّه العباد بشكره * فقال اشكروا لى ايّها الثقلان
و نيز عتّابى منسوب است به عتّابين از محلّتهاى غربى بغداد و از اين محلّت است ابو منصور محمّد ابن علىّ بن ابراهيم بن زبرج عتّابى بغدادى در شمار اديبان و لغويان و از شاگردان ابن شجرى و ابو منصور جواليقى و هم از خوشنويسان و ميان او و ابو محمّد ابن خشاب بغدادى نحوى مناظرات ادبى و هم رميدگىها كه نتيجه چنان مناظرات است در كار بود و در سال 556 درگذشت .
عتاهيه :
بر وزن زبانيه به معنى كمخرد ، نيز گيج و سرگشته و ابو العتاهيه لقب ابو الحسن اسماعيل ابن قاسم بن سويد عينى است نه كنيت بنا بر تصريح ابن قتيبه در كتاب الشعر و الشعراء و فيروزآبادى در قاموس و لقب را به هيئت كنيت آوردن هنوز هم در زبان عرب رسم است و ابو العتاهيه كوزهگر بود و در ميان همان پيشه طبعش به نظم شعر گراييد و اشعارى كه نظم كرد بر كوزه شكستهها نوشت تا آنگاه كه خود را به دربار خليفهء رسانيد و مهدى و سپس هادى و هارون را مديحت گفت و بلندآوازه گرديد و در نظم شعر طبعش به اندازهاى روان بود كه توانست در يك روز صدها شعر نظم كند و در اينباره گويند كه به ابو نواس شاعر مشهور گفت : در روز چند بيت به رشته كشى ؟ گفت يك بيت تا دو بيت . گفت : امّا من صد بيت و دويست بيت . ابو نواس گفت : آرى امّا شعرى چنين :
يا عتب ما لي و لك * يا ليتنى لم ارك
و امّا من گويم :
من كف ذات حرفى زى ذى ذكر * لها محبان لوطى و زناء
و مقصود از عتب ، عتبه كنيز ريطه دختر ابو العبّاس سفّاح همسر مهدى خليفهء عبّاسى است كه ابو العتاهيه با او عشق ورزيد و در عشق او بىقراريها