كدام :
بر وزن كتاب نام پدر مسعر بن كدام كوفى است در شمار محدّثان عامّه .
كدير :
بر وزن كبير هر چيز آلوده و ناصاف را گويند . آبها باشد يا رنگها و يا طعامها و ابو كدير كنيت مناذر بن ربيعه است و در لص بيايد و بعضى كنيت او را ابو اكيدر ضبط كردهاند و اكيدر مصغّر اكدر مانند احيمر مصغّر احمر است به معنى تيرهتر .
كذّاب :
وزان قصّاب به معنى دروغگو يا بسيار دروغگو لقب عبد اللّه بن اعور حرمازى است در شمار شاعران و حرماز نام قبيلهء اوست و در حرمازى ضبط آن گذشت . كذّاب دربارهء قبيلهء خود گفته است :
إنّ بنى الحرماز قوم فيهم * عجز و تسليط على اخيهم
فابعث عليهم شاعرا يخزيهم * يعلم فيهم مثل علمى فيهم
كرابيسى : منسوب است به كرابيس جمع كرباس بافتهاى از پنبهء معروف و كرابيسى كسى را گويند كه آن پارچه را بفروشد و آن لقب ابو على حسين « 1 » بن علىّ بن يزيد كرابيسى بغدادى است ، در شمار فقهاى شافعيّه و شاگرد امام شافعى و صاحب تصانيف در فقه و حديث ، از جمله : كتاب المدلسين فى الحديث و كتاب الامامة و مذهب مجبّره را برگزيد و مجبّره با تشديد فرقهاى را گويند كه به جبر معتقدند و گويند : « انسان بر هيچ كارى توانا نيست بلكه بر هر كارى مجبور است » . برابر فرقهء قدريّه كه گويند : « انسان مختار و بر هر كارى قادر است » . و ابن نديم در فهرست او را با آنكه فقيه بود در طبقهء متكلّمين مجبّره آورده و گفته :
« است من او را در رديف متكلّمان مجبّره از اين روى آوردم كه جبرى مذهب بود » . و كرابيسى نيز لقب ابو الفضل اسماعيل بن محمّد بن حسن كرابيسى است در شمار فقيهان و شاعران و كسى است كه ثعالبى در تتمة اليتيمه در وصفش گفته است : « العلم حشو ثيابه و العقل و الفضل من اوصافه ؛ يعنى دانش ، آستر جامهء او و عقل و فضل ، صفت اوست » . و اين دو شعر را از او نقل كرده است :
تمنيت ان تحيى حيوة هنيئة * و ان لا ترى كر الزمان بلا بلا
رويدك هذى الدار سجن و قل ما * يمرّ على المسجون يوم بلا بلا « 2 »
كراجكى : منسوب است به كراجك وزان چكاوك و آن قريهاى است در واسط و از اين قريه است ابو الفتح محمّد بن علىّ بن عثمان كراجكى از اجلّهء فقيهان اماميّه و صاحب تصانيف ممتعه از جمله :
كنز الفوائد و كتاب معدن الجواهر و رياض الخواطر و كتاب التعجب و كتاب روضة العابدين و كتاب الاستنصار فى النصّ على الائمّة الاطهار و كتاب النوادر . شهيد از كراجكى به علّامه تعبير كرده و از علّامهء حلّى به فاضل و اين دليل عظمت مقام و علوّ مرتبهء علمى اوست . كراجكى در سال 449 درگذشت .
كراع النّمل :
كراع بر وزن گشاد و نمل بر وزن قتل لقب ابو الحسن علىّ بن حسن هنايى
هامش
( 1 ) - ابن نديم در الفهرست نام او را حسين و ابو بكر حسيبى در طبقات الشافعيّة نام او را حسن ضبط كرده است و صحيح حسين است ( مؤلّف ) .
( 2 ) - و نيز احمد بن عمر كرابيسى در شمار رياضىدانان و افاضل مهندسان بود و از اوست : كتاب حساب الدور و كتاب مساحة الحلقة و كتاب تفسير اقليدس و كتاب الوصايا و كتاب الهندى ( الفهرست / ابن نديم : 340 ) .