حسن بن قاسم طبرى در شمار فقيهان شافعى و صاحب كتاب الافصاح و كتاب العدّه و متوفّى 305 . و از جمله : ابو جعفر احمد بن محمّد بن يزداد بن رستم طبرى در شمار اعلام مقرئان و نحويان و لغويان و صاحب كتاب غريب القرآن و كتاب التصريف و كتاب النحو و غير اينها . و از جمله : ابو الطيّب طاهر بن عبد اللّه طبرى نيز در شمار فقيهان شافعى و استاد ابو اسحاق شيرازى و صاحب تصانيف و متوفّى 450 و غير اينان از اعلام . « 1 »
طبنى :
با ضمّ و سكون منسوب است به طبنه بر وزن عمده از شهرهاى آفريقا بر كنار زاب كه
موسى بن نضير آن را فتح كرد و بيست هزار اسير گرفت و از آن شهر است ابو الفضل عطيّة بن علىّ ابن حسين بن يزيد طبنى قيروانى در شمار شاعران و اين مضمون بديع از اوست :
قالوا التحى و انكسفت شمسه * و ما دروا عذر عذاريه
مرأة خديه جلاها الصبى * فان فيها فىء صدغيه
طبيخى : منسوب است به طبيخ به معنى خوراك پخته و طبيخى لقب وليد بن عيسى بن حارث بن سالم اموى است ازاينروى كه براى استاد خود ابو عبد اللّه محمّد بن اسماعيل ، ربّى « 2 » پخت و به او هديه كرد و گفت : « اين نوع پزش را نيكو دانستم و آن را براى اهدا به استاد اختصاص دادم » . و استاد ازآنپس كه شاگرد غايب بود پرسيد طبيخى كجاست ؟ و آن لقب بر او ماند .
طبيخى در شمار اديبان و نحويان و لغويان و شاعران است و متوفّى 352 .
طبيرى :
منسوب به طبير بر وزن امير از شهرهاى اندلس و ابو محمّد عبد العزيز بن حسين ابن هلاله اندلسى طبيرى در شمار محدّثان و متوفّى 617 بدان منسوب است .
طثريه :
منسوب است به طثره بر وزن پرده به معنى كرّهشير و طثريه نام مادر يزيد بن سلمه است معروف به مورق و در ضبط مورق بيايد و از همان
هامش
( 1 ) - و نيز ابو العبّاس احمد بن ابى احمد بن القاص طبرى از مشاهير فقهاى شافعى است و در فقه شاگرد ابن سريج بود . از اوست : كتاب التلخيص و كتاب ادب القاضى و كتاب المواقيت و كتاب المفتاح و متوفّى 335 ( لغتنامه / دهخدا : 32 / 143 ) .
و نيز ابو الحسن احمد بن محمّد طبرى در شمار بزرگان علماى طبّ بوده و در دربار ركن الدوله به شغل پزشكى اشتغال داشته و ابو ريحان بيرونى در كتاب الجماهير در چند جا از اين شخص ياد كرده و او راست كتابى معروف به نام معالجات البقراطيّة و اين كتاب از نافعترين كتابهاى پزشكى است ( عيون الانباء : 427 ) .
و نيز علىّ بن سهل بن ربن طبرى مكنّى به ابو الحسن . وى كاتب مازيار قارن بود و به دست معتصم عبّاسى اسلام آورد و نزد او مقام و منزلتى يافت و در ادب و فرهنگ مقامى و الا داشت . در صناعت طبّ استاد ابو بكر محمّد بن رازى بود . او راست كتاب فردوس الحكمه و كتاب تحفة الملوك و كتاب منافع الاطعمة و الاشربة و العقاقير و كتاب حفظالصحّه و كتاب الحجامة و كتاب ترتيب الاغذية . قفطى دربارهء وى مىنويسد :
« اصل او از طبرستان است ازآنجا به رى سپس به سامرّا رفت و در آنجا اقامت گزيد و ربن نام سهل پدر وى بوده زيرا از علماى بزرگ يهود به شمار مىرفت » .
( عيون الانباء : 414 ) .
( 2 ) - ربّ : با ضمّ اوّل و تشديد باى ابجد آب انگور و انار و خرما و به و مانند اينهاست كه بگيرند و بپزند تا غليظ شود چندانكه به انگشت بپيچد ( مؤلّف ) .