لمعت نارهم و قد عسعس الليل * و مل الحادى و حار الدليل
فتأملتها و فكرى من البين * عليل و لحظ عينى كليل
و فؤادى ذاك الفؤاد المعنى * و غرامى ذاك الغرام الدخيل
ثمّ قابلتها و قلت لصحبى * هذه النار نار ليلى فميلوا
و در موصل سال 511 درگذشت و فرزندش كمال الدّين ابو الفضل محمّد بن عبد اللّه شهرزورى نيز در شمار فقيهان و قاضيان موصل و هم در طبقهء نيكوكاران چندانكه در موصل مدرسهاى بنا كرد و فقهجويان شافعى را مسكن داد و در مدينه كاروانسرايى ساخت و هم با مردمى كه از پا در آمده بودند به نرمى و گرمى رفتار كرد و هيچ غريمى را مأخوذ نكرد بلكه ديونش را داد و از بند بستانكاران آزادش كرد و در سال 572 درگذشت و از نظم اوست :
عندى كتائب اشواق اجهزها * إلى جنابك الا انها كتب
ولى احاديث من نفسى اسربها * إذا ذكرتك الا انها كذب
و فرزندش محيى الدّين ابو حامد محمّد بن كمال الدّين محمّد شهرزورى نيز در شمار فقيهان و قاضيان دمشق و حلب و داراى اخلاق كريمه و از نظم اوست در وصف ملخ : « 1 »
لها فخذا بكر و ساقا نعامة * و قادمتا نسر و جؤجؤ ضيغم
حبتها افاعى الرمل بطنا و انعمت * عليها جياد الخيل بالرأس و الفم
و بعضى آن دو شعر را به پدرش كمال الدّين نسبت دادهاند و محيى الدّين در سال 582 درگذشت .
و نيز ابو الكرم مبارك بن حسن بن احمد بن علىّ ابن فتحان بن منصور شهرزورى در شمار ائمّهء مقرئان و صاحب كتاب المصباح در قرائت . ابو الكرم در بغداد زيست و راه پارسايى را رفت و در بغداد سال 550 درگذشت و جنب قبر ابو بكر خطيب دفن گرديد . « 2 »
شهرستانى :
منسوب است به شهرستان و آن نام چندين موضع است ، از جمله : شهرستان خوارزم و آن را عبد اللّه بن طاهر امير خراسان در خلافت مأمون بنا كرد و از اينجاست ابو الفتح محمّد بن عبد الكريم بن احمد شهرستانى در شمار اعاظم متكلّمان اشاعره و صاحب كتاب الملل و النحل و اين كتاب اساس شهرت اوست و كتاب نهاية الاقدام فى علم الكلام و كتاب المناهج و كتاب البيان و كتاب تلخيص الاقسام لمذاهب الانام و كتاب دقايق الاوهام و كتاب الارشاد الى عقايد العباد و غير اينها .
شهرستانى چندى در بغداد زيست و به دانشمندى شهره گرديد و كتاب ملل و نحل او سر زبانها افتاد
هامش
( 1 ) - در وصف خلقت ملخ گفتهاند كه از اعضاى ده جانور تركيب يافته است : از صورت اسب ، چشم فيل ، گردن گاو ، شاخ گوزن ، سينه شير ، شكم كژدم ، بال كركس ، ران شتر ، پاى شترمرغ و دم مار ( مؤلّف ) .
( 2 ) - و نيز شهرزورى شمس الدّين محمّد بن محمود در شمار حكيمان و فيلسوفان قرن ششم و هفتم و صاحب كتاب نزهة الارواح و روضة الافراح . گفتهاند :
« وى از خويشاوندان سهروردى بود و بر كتاب تلويحات و كتاب حكمة الاشراق شرح نوشته است . وى پيرو مشرب و مسلك شيخ اشراق بوده است » . ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 939 ) .