شريك :
بر وزن امير به معنى انباز از اعلام است و نام شريك بن اعور حارثى همدانى از خواصّ اصحاب امام علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام و با معاويه مفاوضاتى نيكو داشت .
شريّونى :
با ضمّ اوّل و كسر دوّم و تشديد ياى حطّى منسوب است به شريّونه از حصارهاى شهر بلنسيه در كشور اندلس و ابو مروان عبد الملك ابن عبد اللّه شريّونى در شمار فقيهان مالكى و ابو الحجّاج يوسف بن عبد العزيز عبد الرحمن انصارى شريّونى در شمار محدّثان و متوفّى 505 بدان منسوبند .
شطّاح :
بر وزن عطّار لفظى است كه صوفيان آن را به كار گرفتهاند و عربى نيست بلكه معرّب است و ريشهء آن را ندانستم و شطّاح كسى را گويند كه سخنان مخالف شرع بر زبان راند چنانكه منصور حلّاج : انا الحقّ گفت و جنيد : ليس فى جبتى إلّا اللّه و بايزيد : سبحانى ما اعظم شأنى و اين سخنان را شطحيّات گويند . و شطّاح بخصوص لقب ابو محمّد روزبهان بن ابى نصر فسوى شيرازى است از مشايخ صوفيّه و صاحب تفسير عرائس و كتاب الانوار فى كشف الاسرار و كتاب صفو المشارب در عشق و كتاب مشرب الارواح و رسالهء شطحيّات و غير اينها و هم بر نظم شعر توانا بود و از اوست :
اگر آهى كشم صحرا بسوزم * جهان را جمله سرتاپا بسوزم
بسوزم عالم ار كارم نسازى * چه فرمايى بسازم يا بسوزم
* * *
تا چند سخن تراشى و رنده زنى * تا كى به هدف تير پراكنده زنى
گر يك سبق از علم خموشى دانى * بسيار بدين گفت و شنو خنده زنى
* * *
گر دست بر آن زلف نگون اندازى * زهّاد به صومعه به خون اندازى
ور عكس جمال خود برون اندازى * بتها به سجود سرنگون اندازى
* * *
تمثال رخ تو را به چين بردستند * آنجا كه مصوران چابكدستند
در پيش مثال روى تو بنشستند * انگشت گزيدند و قلم بشكستند
گويند : « شطّاح پنجاه سال در جامع عتيق شيراز وعظ كرد و اندرز داد » . و در سال 606 در شيراز از جهان رفت و قبرش مشهور است . « 1 »
شطّنوفى :
با فتح اوّل و تشديد طاى بىنقطه و فتح نون منسوب است به شطّنوف از قراى مصر نزديك قاهره و نور الدّين علىّ بن جرير شطّنوفى صاحب كتاب بهجة الاسرار و معدن الانوار و متوفّى 713 بدان منسوب است . و بايد دانست كه فيروزآبادى در
هامش
( 1 ) - روزبهان ابو محمّد بن ابو نصر بقلى مشهور به شيخ شطّاح متولّد 522 و متوفّى 606 عارف بزرگ قرن ششم ، مدّت پنجاه سال در جامع عتيق شيراز موعظه كرد . آرامگاه او در محلّهء « بالاكفت » شيراز است . آثار ديگر او عبارتند از : لطائف البيان فى تفسير القرآن ، مكنون حديث ، حقايق الاخبار در فقه ، الموشّح فى المذاهب الأربعة در اصول ، ارشاد المناهج در تصوّف ، العرفان فى خلق الانسان ، رسالة الانس فى روح القدس ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 622 ) .
در مورد اشعار روزبهان بايد گفت : « لقب روزبهان شطّاح بوده و مؤلّف در اينجا نيز به آن اشاره كرده است » .