رباح :
با فتح اوّل بر وزن صباح به معنى باده .
نيز سودى كه از بازرگانى برند از اعلام است و نام جمعى از صحابه و محدّثان و كنيت پدر عطاء ابن ابى رباح در طبقهء فقهاى تابعان و در شمار مفتيان مكّه . و ابراهيم بن عمرو بن كيسان گفت : « خلفاى بنى اميّه هنگام فرارسيدن فريضهء حجّ ، جارچى در ميان مردم راه دادند جارچى با بانگ رسا به گوشهاى مردم رسانيد كه جز عطاء بن ابى رباح هيچكس نبايد فتوا دهد » و در سال 115 در سنّ هشتاد و هشتسالگى درگذشت . « 1 »
رباحى :
با ضبط پيش منسوب است به رباح و آن نام قلعهاى است در طليطله از شهرهاى اندلس و ابو عبد اللّه محمّد بن يحيى بن عبد السلام ازدى رباحى اندلسى در طبقهء فقيهان و اديبان و شاعران و شاگرد ابن اعرابى و ابن ولّاد و نحّاس و متوفّى 353 بدان منسوب است و از نظم اوست :
طوى عنى مودته غزال * طوى قلبى على الأحزان طيا
إذا ما قلت يسلوه فؤادى * تجدد حبه فازداد غيا
احبيه و افديه بنفسى * و ذاك الوجه اهل ان يحيى « 2 »
رباطى :
منسوب است به رباط بر وزن كنار نياى علىّ بن حسن بن رباط بجلى كوفى در شمار ثقات محدّثان اماميّه . « 3 »
ربذى :
با فتح اوّل و دوّم منسوب است به ربذه بر وزن دهنه و آن نام قريهاى است در سه ميلى مدينه جايى كه عثمان سوّمين خليفه ابو ذر را به آنجا راند و هم در آنجا سال 32 درگذشت و هم در آنجا مدفون گرديد و از آن قريه است ابو عبد العزيز موسى بن عبيدة بن نشيط ربذى در شمار محدّثان .
ربعى :
با كسر اوّل و سكون دوّم منسوب است به ربيع و از اعلام است و نام ربعى بن خراش كوفى در شمار پارسايان و تابعان . گويند : « دروغ نگفت و بر خويشتن نهاد كه نخندد تا بداند در بهشت است يا در دوزخ » و در سال 101 درگذشت . و ربعى با فتح اوّل و دوّم منسوب است به ربيعة بن عامر بن صعصعه پدر تيرهاى از قبيلهء هوازن و جمعى از صحابه و محدّثان به دو منسوبند به ربعه بر وزن طلبه و آن نام حصارى است در ذمار يمن و از اين قلعه است ابو البركات جبر بن علىّ بن عيسى بن فرج بن صالح ربعى زهيرى از مشاهير نحويان و كاتبان و متوفّى 449 . و ربعى با فتح و سكون منسوب است به ربعه بر وزن دسته پدر تيرهاى از قبيلهء اسد و اوس بن عبد اللّه ربعى تابعى از اين تيره است . و بايد دانست كه در چند قبيلهء ديگر ربيعه نام هستند كه
هامش
( 1 ) - رباح از صحابهء رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و آزادشدهء حارث بن مالك انصارى بود كه در غزوهء يمامه به شهادت رسيد . و نيز رباح ( رباح الأسود ) يا رباح حبشى پدر بلال حبشى مؤذّن پيغمبر صلى اللّه عليه و آله بود ( لغتنامه / دهخدا : 26 / 240 ) .
( 2 ) - و نيز محمّد بن سعد رباحى در شمار نحويان و لغويان است . و نيز قاسم بن شارح رباحى از محدّثان و فقيهان بود . و نيز محمّد بن ابى سهلويه رباحى در شمار فقيهان و محدّثان بدان منسوب است ( معجم البلدان : 3 / 23 ) .
( 3 ) - و نيز احمد بن سعيد بن ابراهيم رباطى مكنّى به ابو عبد اللّه بن مسلم و بخارى وى را از ثقات محدّثان مىدانند ، متوفّى 243 ( اللباب فى تهذيب الأنساب :
2 / 14 ) .