ابن حسن دونى در شمار صوفيان و محدّثان و متوفّى 501 بدان منسوب است .
دويرى :
منسوب است به دوير بر وزن زبير از قراى نيشابور و ابو عبد اللّه محمّد بن عبد اللّه بن يوسف بن خورشيد دويرى نيشابورى در شمار محدّثان و از راويان اسحاق بن راهويه و متوفّى 307 بدان منسوب است .
دويسى :
منسوب است به دويس بر وزن زبير از قراى بيهق و ابو عبد اللّه جعفر بن محمّد بن عبّاس دويسى در طبقهء فقيهان و متولّد 380 بدان منسوب است .
نگارنده گويد : « چنين به نظر رسد كه دوير و دويس نام يك قريه است و بىنظمى تعريب آن را به صورت دو كلمه و به دو شكل بيرون داده است » .
دويم :
بر وزن زبير نام پدر عمرو بن دويم همدانى كوفى است از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام . و بايد دانست كه دويم مصغّر دوّم و هر دو از اعلاماند و نيز دومان بر وزن سوهان از اعلام است .
دوينى :
منسوب است به دوين بر وزن امير از قراى اران آذربايجان و سلاطين ايّوبى ازآنجا برخاستند و نيز ابو الفتوح نصر اللّه بن منصور بن سهل دوينى در شمار فقيهان شافعى و متوفّى 546 بدان منسوب است .
دهّان :
با فتح و تشديد هاى هوّز كسى كه از موادّ نباتى روغن گيرد و يا روغن آنها را فروشد و اين لفظ درست عصّار است كه آن را در روغنگير نباتى به كار برند در صورتى كه عصّار به معنى هر فشرنده است نه خصوص فشرندهء مواد نباتى .
بارى دهّان لقب جمعى است و ابن دهّان كنيت جمعى ، از جمله : ابو محمّد سعيد بن مبارك بن علىّ ابن عبد اللّه بن سعيد انصارى معروف به ابن دهّان از اعيان نحويان و افاضل لغويان و شاگرد رمّانى و استاد خطيب تبريزى و صاحب تفسير قرآن در چهار مجلّد و شرح ايضاح فارسى و شرح لمع ابن جنّى به نام كتاب الغرّة و كتاب الاضداد و كتاب الدروس فى النحو و كتاب الدروس فى العروض و كتاب الرياضة و كتاب الغنية و كتاب المعقود فى المقصور و الممدود و ديوان شعر و ديوان رسائل و غير اينها و از نظم اوست :
بادر إلى العيش و الأيّام راقدة * و لا تكن لصروف الدهر تنتظر
فالعمر كالكاس يبدو فى اوائله * صفو و آخره فى قعره الكدر
ابن دهّان را عماد كاتب ، سيبويه عصر خواند و در وصفش نوشت : « دريايى است كه كاهش نپذيرد و دانشورى است كه از كمالش چشم نتوان پوشيد » .
نگارنده گويد : « ابن دهّان با آن مايه از دانش ، فضل را بخشايشگر تأخّر و جهل را شتابگر تقدّم دانسته جايى كه گفته است :
ارى الفضل مناح التأخر اهله * و جهل الفتى يسعى له فى التقدم
كذاك ارى الخفاش ينجيه قبحه * و يحتبس القمرى حسن الترنم » .
و در سال 569 در موصل درگذشت . و از جمله :
ابو بكر مبارك بن مبارك بن سعيد واسطى معروف به ابن دهّان و ملقّب به وجيه الدّين در شمار فقيهان و اديبان و مفسّران از مردم واسط بود و هم از زيور چشم بىبهره و با پدرش به بغداد رفت و هم در آنجا