تاشى خاتون
در آثار العجم فرصت شيرازى گويد اين نام ظاهرا تركى باشد مادر شاه شيخ ابو اسحاق بن محمود شاه است و اين زن خيره و جليله و يكى از آثار او اين است كه روضهء مطهرهء امير احمد بن موسى بن جعفر عليهم السلام كه معروف بشاهچراغ است ايشان عمارت كردند و بر آن قبه عالى برآورده و در جوار آن مدرسهاى بنا كرد و قصبهء ( ميمند را ) « 1 » بر او وقف كرد و شاه ابو اسحاق همانا است كه حافظ شيرازى او را مدح گفته چنانچه در غزل خود گويد .
راستى خانم فيروزهء بواسحاقى * خوش درخشيد ولى دولت مستعجل بود
در سنه 744 هجرى در شيراز بمقر سلطنت نشست و مدت چهارده سال حكمرانى بود سپس مقتول گرديد .
( مج ) تحفهء تائبه
جامى در نفحات الانس ص 506 حكايتى از اين تحفه نقل كرده اگر راست باشد يكى از غرائب دنيا است ولى به نظر حقير شبيه رومان است و اللّه اعلم از سرى سقطى كه يكى از مشايخ صوفيه است نقل مىكند كه سرى سقطى گفت من شبى خوابم نبرد و قلق و اضطراب عجيبى مرا دست داد چنان كه از تهجد محروم ماندم چون نماز بامداد كردم بيرون رفتم و بهرجا كه گمان مىبردم كه شايد از آن اضطراب تسكينى شود گذر كردم هيچ سودى نداشت آخر گفتم به بيمارستان بگذرم و اهل ابتلا را ببينم شايد كه بترسم و منزجر بشوم چون به بيمارستان درآمدم دل من بگشاد و سينهام منشرح گرديد ناگاه كنيزكى ديدم بسيار تازه و پاكيزه جامهاى فاخر پوشيده بوى خوش از او بمشام من رسيد منظرى زيبا و جمالى نيكو داشت هر دو پا و هر دو دست او
هامش
( 1 ) ميمند بفتح اول و سكون يا و فتح ميم و سكون نون قريهاى است ميان مشرق و جنوب شيراز بمسافت هيجده فرسنگ حاصلش غله و برنج و ميوههاى بسيار نيكو و تاكستان فراوان دارد منه