اين مدرسه قبل از ظهور دولت صفويه شده يا در اوايل دولت صفويه . « * »
شاهعبّاس اوّل عمارت آنجا را با گنبد عالى كه در پهلوى آن واقع است و معروف است به گنبد شيخ لطف اللّه تعمير نموده و امامت مسجد و تدريس مدرسه را به شيخ لطف اللّه واگذار كرد ، و اين مدرسه هميشه محل اكابر فضلا و فقها بوده است . و نيز [ صاحب روضات الجنات ] تحت عنوان محمّد زمان نوشته كه صاحب تصانيفى است كه از آن جمله كتابى است در احوال مدارس و مساجد . و در آنجا نوشته هنگامى كه منزل او در مدرسه شيخ لطف اللّه واقعه در شرق ميدان شاه اصفهان بوده از اينكه اين مدرسه داراى ميمنت و بركت است .
بناى مسجد شيخ لطف اللّه مسلم برحسب آنچه صاحب " عالمآرا " و ديگران نوشتهاند از شاهعبّاس اول است . و امّا مدرسه شيخ لطف اللّه و مدرسهء خواجه ملك ، يك مدرسه باشند يا دو مدرسه جداگانه ، محتاج به تحقيق است ، زيرا در دو طرف مسجد شيخ لطف اللّه از طرف جنوب يك مدرسه بوده است به اسم مدرسهء صدر كه شاردن نوشته و در طرف شمالى مسجد ، باز مدرسه ديگرى بوده كه اين اوقات منهدم و نابود گشته ولى محل آن به اسم مدرسه باقى است .
ليكن معيّنا اسم آن تشخيص داده نمىشود . برفرض قبول كلام صاحب " روضات " ، بايد تصديق داشت بر اينكه قبل از شاهعبّاس آن مدرسهها با اثرى از يك مسجدى در مقابل عالىقاپو بوده است .
شيخ لطف اللّه در لباس فقر و فروتنى و خدمت صلحا مىزيسته ، تا اينكه شاهعباس وظايفى از موقوفات خود جهت او معيّن نمود . و در مرتبه فضل داراى شهرت و مقامى شده بود كه شيخ بهايى معاصر او ، امور شرعيه را ارجاع به او مىنموده و اعتراف به مقامات عاليه او در فضل و علم داشته . وفاتش سنه 1035 .
هامش
( * ) ر . ك : روضات الجنات ، ج 5 ص 180 .