ابو عبد اللّه عماد كاتب ( صاحب خريده )
ابو عبد اللّه بن محمّد بن صفى الدّين ابى الفرج از اخلاف هبه اللّه بوده است ، لقب او عماد الدّين كاتب اصفهانى است و معروف به ابن اخ العزيز .
به سبب آنكه عزيز ، عموى او ، از مشاهير آن زمان بوده است . چنانچه نوشته شد ، عماد از فقهاى شافعى مذهب بوده است . در سنهء پانصد و نوزده در اصفهان متولّد شده و نشو و نما يافته . در ايّام جوانى به مدرسهء نظاميه بغداد داخل مىگردد و فنون ادب و خلاف را در آنجا تحصيل نمود تبرّع حاصل مىنمايد .
داراى اشعار و رسائل زيادى است . نزد ابو منصور سعيد ، مدرّس مدرسهء نظاميه ، تحصيل فقه نموده . حديث را از ابى الحسن على بن هبة اللّه و جمعى ديگر استماع نموده ، پس از آنكه مهارتى در فنون مختلفه پيدا كرد ، با وزير عون الدّين بن هبيره ارتباط يافت و توليت و نظارت در امور ماليه بصره و واسط را يافت .
مدّتى را به ترقّى مىگذرانيد تا اينكه ابن هبيره وفات نمود و امور بستگان او اختلال يافت و به سختى افتادند . مدّتى را عماد را به عسرت گذرانيد تا به شهر دمشق منتقل گرديد . در پانصد و شصت و دو و به ملك العادل نور الدّين اتابك زنگى اتّصال يافت و تدبير دولت با قاضى كمال الدّين شهرزورى بود ، عماد خود را به مجلس او رسانيده و از پارهاى مسايل خلاف و غيره گفتگو بهميان آورد ، مراتب علميهء خود را به قاضى وانمود ساخت . قاضى او را به امير كبير نجم الدّين والد سلطان صلاح الدّين ايوبى معرفى نمود . به سبب شهرتى كه عموى او عزيز داشت و او را مىشناختند ، نجم الدّين احترام و تعظيم به عماد گذارده از ميانهء اعيان و اماثل او را برترى داد ، سلطان صلاح الدّين نيز به وسيلهء آشنايى پدر او را شناخت .
قاضى كمال الدّين ، مراتب فضل و اهليّت او را در انشا ، نزد سلطان نور الدّين ظاهر ساخته و به آن كارش بازداشت . عماد گفته : نظر به اينكه انشاى