تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجمع الفصحاء ( فارسي ) — صفحة 130

مساهمون:

ص١٣٠
مشهد مقدس كرده ديگر بار به تهران بازگشته متوقف و معتكف شدند . درين عرض مدت سياحت و مسافرت بر وقت و اقتضاى وقت به نظم و نثر و تأليف و تصنيف مىپرداختند ؛ ملوك الكلام از تأليفات معتبره محتوى بر نظم و نثر عربى و عجمى متضمن علوم مختلفه است تحفة الحرمين و سيف الرسائل از مثنويات مخصوصهء جناب ايشان ديده گرديده مطالب خردپسند و مضامين دلبند در آن مندرج است . قريب بيست هزار بيت غزليات و قطعات و تركيبات و ترجيعات ديوان دارند و بسيارى از غزليات نواب و الا را سهوا در ديوان ميرزا ابو الحسن يغماى جندقى مرقوم داشته و به ناواجب باسمه كرده - سببش اين بوده كه حاجى محمد اسماعيل تهرانى بسيار مايل به جمع و ضبط نظم و نثر ميرزاى يغما بوده از هرجا چيزى شنيده يا ديده همه را جمع كرده نگهدارى نموده چنان كه يغما در حين حيات به ملا حسن اصفهانى نوشته كه حاجى محمد اسماعيل تهرانى هرچه در هرجا بيند و نيوشد بىآنكه به راست و دروغ آن رسيدگى كند بر گرد كرده‌هاى چهارساله افزايد و بارها پيدا و پنهان نيازها كرده‌ام كه آن روزنامهء رسوايى را بازستانم همه گوش از شنفتن گران دارد . بارى ديوان يغما را بعد از فوت او باسمه كرده‌اند اشعار نواب و الا را كه تخلص سلطان است تغيير داده به دو معنى يغما كرده‌اند و در دست مردم افتاده ديوان ميرزا حبيب قاآنى شيرازى را هم كه بعد ازو جمع كرده و باسمه كرده‌اند شعر وصال شيرازى و ميرزا محمد على رازى و روشن اصفهانى در آن تخليط يافته ليس هذا اول قارورة كسرت فى الاسلام . بارى اين اشعار فصاحت آثار كه از نتايج طبع جناب نواب شاهزادهء بزرگوار است با بعضى رباعيات و قليلى از مثنوى تحفة الحرمين درين محل نگاشته شد اين افراد از غزليات است :
جز يك نظر به دو نتوانم از آنكه نيست * امكان بازگشتن از آن رخ نگاه را

و له

تير مژگان و كمان ابرو و چوگان خم زلف * كى رهد مرغ دل از بند گرفتاريها
* * *
باغى كه از آن تاك نرويد ثمرش چيست * تا كى كه از آن باده نزايد اثرش چيست مفتى چه و صوفى كه ندانيم خدا را * تا حكمت ايجاد ازين خشك و ترش چيست
* * *
مجمع الفصحاء ( فارسي ) — صفحة 130 | رضا قليخان هدايت