فرغانى كه بر قصيده تائيه « 1 » فارضيه نوشته است به خط مبارك حضرت خواجه محمد پارسا قدس سره بدست داشتند ، فرمودند كه مىخواهم كه اين كتاب را به خط نسخ « 2 » نيكو نويسانم كه در سفرها دايم با من « 3 » باشد ، هركدام از اهل مجلس خط نيكو داريد چيزى نويسيد كه من « 4 » بينم ، خط هركدام « 5 » مرا خوش آيد اين كتاب بوى فرمايم ، « 6 » پس فرمودند تا كاغذ « 7 » و دوات و قلم آوردند چون خط نسخ فقير كه راقم اين حروفم به قدر ، صورتى داشت ، خواستم كه يك بيت « 8 » حسب حال خود نويسم و به اين بهانه درد دلى « 9 » عرض كنم ، دست فراز كردم كه قلم و كاغذ بردارم ، مولانا اسماعيل قمرى با آنكه خط وى صورتى نداشت مبادرت نمود و قلم و كاغذ را بعنف از فقير درربود حضرت ايشان قصد فقير و مبادرت و عنف مولانا را ديدند و وى به خط « 10 » شكسته نامطبوع اين حديث موضوع را نوشت : زر « 11 » غبا تزدد حبا ، پس برخاست و بدست مبارك « 12 » حضرت ايشان داد ، چون حضرت ايشان آن خط نادرست و آن حديث غير صحيح را ديدند بهيكبار تند شدند و فرمودند ، مولانا اسماعيل ، شما از « 13 » صحبت هر روزه ما بتشويش بودهايد كه آرزوى غب كردهايد ، اكنون خيزيد « 14 » و در مدرسه شهر بتدريس نشينيد تا از ملازمت هر روزه خلاص باشيد و از همين مجلس مولانا اسماعيل را همراه مولانا سلطان و جمعى
هامش
( 1 ) - بر : فارضيه ، در اصل فارسيه بوده ، س را به ض بدل كردهاند و صحيح هم همان فارضيه است و آن قصيده معروف است عرفانى كه ابن فارض سروده و بنام او به فارضيه معروف شده ، بر اين قصيده دانشمندان اهل عرفان شرحهاى متعدد نوشتهاند كه از آن جمله است شرح عربى شيخ سعيد فرغانى و شرح عز الدين محمود كاشانى صاحب مصباح الهدايه و نيز شرح كمال الدين عبد الرزاق كاشانى و شرح چند بيت آن از مولانا نور الدين عبد الرحمن جامى است
( 2 ) - مج :
( نيكو ) ندارد - بر : نيكو نويسانيم
( 3 ) - بر : با ما باشد
( 4 ) - بر : كه ما بينيم
( 5 ) - مج : خط هركس مرا ، چپ : خط هركه مرا : بر : هركدام ما را
( 6 ) - بر : بوى فرمائيم ، مى : بوى نويسانم ، چپ : از وى نويسانم
( 7 ) - مج : ( تا ) ندارد
( 8 ) - مج : ( بيت ) ندارد
( 9 ) - مى ، چپ : درددل عرض كنم
( 10 ) - چپ : بخطى شكسته
( 11 ) - مج : ذر غبا تزود حبا
( 12 ) - بر : ( مبارك ) ندارد
( 13 ) - بر ، شما در صحبت
( 14 ) - مج : برخيزيد .