ثالثها 1 ) :
[ سومين قدر جامع از ديدگاه اعمىها : ]
1 ) سومين قدر جامع از ديدگاه اعمىها :
قدر جامع يا مسمى يا موضوع له ، در الفاظ احكام شرعى مانند مسمى و موضوع له در اعلام شخصيه مىباشد ، به عبارت ديگر اعمىها موضوع له الفاظ احكام شرعى را به موضوع له اعلام شخصيه قياس كردهاند و گفتهاند : موضوع له اعلام شخصيه در حالات گوناگون هيچگونه تغييرى نمىكند ، مثلا موضوع له زيد در حال كوچكى يا بزرگى ، و يا نقص عضوى از بدن يا زيادى عضوى در او ، هيچگاه تغيير نمىكند و هميشه اطلاق زيد بر او صادق است .
حال همين مطالب هم در الفاظ احكام شرعى جريان دارد مثلا كلمه صلاة در تمام حالات از قبيل نماز حاضر ، نماز مسافر ، نماز قادر ، نماز غريق صادق است و تغييرى نمىكند و مىتوان در تمام حالات فوق ، كلمه صلاة را بر آن به صورت حقيقى به كار برد . « 1 »
هامش
( 1 ) - اين وجه سوم را مرحوم آقاى آخوند آن طورى كه حقاش بوده بيان ننمودهاند . و الصحيح ما ذكره صاحب التقريرات ( قال ) سومين قدر جامع اين است كه لفظ وضع شده براى مركب از جميع اجزاء ، لكن لامن حيث هو بلكه از آن حيث كه جامع مىباشد وضع شده براى جمله اجزاء .
بنابراين زمانى كه بعضى از اجزاء فاقد باشند و عرفا اسم صادق بود ، مىفهميم كه مناط تسميه هنوز باقى است نظير اعلام شخصيه كه وضع شده براى اين هيئت خاصه لكن لامن حيث انها تلك الهيئه ، و بخاطر همين در جريان حالات جديد ، نامگذارى و صدق اسم تفاوتى نمىكند ( انتهى ) ملحض كلام ايشان از اين قرار است :
الفاظ عبادات وضع شدهاند براى مركب از جميع اجزاء كما يقول الصحيحى لكن لا به ما هى هى بلكه از آن حيث كه واجد اجزاء هستند ، و آن ملاك تسميه و نامگذارى مىباشد . عناية الاصول جلد 1 صفحه 74 و 73
مرحوم صدر هم بعد از توضيح كلام آقاى آخوند ، كلام ايشان را نمىپسندند : هذا و لا يبعد ان يكون المراد من هذا التصوير ما ذكرناه فى تصوير الجامع و يكون غرضه التنظير بالاعلام الشخصيه فكما ان الزياده و -