درست هنگامى كه نشاط و حساسيت نسلى از وقوع آن حوادث ، خنثى و منقضى يا
بى طرف شده باشد . اين شيوه ، از يك واقعيت طبيعى الهام گرفته است كه گذشت ايام ،
پرده ها را بالا مى زند و حقايق را صاف و روشن نشان مىدهد .
7 . شماتت روزگار
" من عتب على الزمان ، طاقت معيشته " . ( 1 )
كسى كه روزگار را با ديدهء بدبينى و انكار بنگرد و از روى سخط ، لب به ملامت روزگار
بگشايد ، ملامتش به درازا مى كشد و از آن طرفى نمى بندد .
شرح كوتاه : زمان ، بستر وقوع يك امر يا حادثه اى است كه در آن موقع مخصوص و
زمان ويژه ، صورت مى گيرد و خود زمان در وقوع آن ، كوچكترين دخالت و نفوذى ندارد ،
بلكه عوامل گوناگون ديگرى در وقوع آن ، دست به دست هم داده و آن را به وجود آورده اند .
كسى كه از پى جويى عوامل حقيقى ، غفلت ورزيده و نظر خود را به عوامل غير حقيقى
متوجه ساخته است ، طبيعى است كه دچار اشتباه گرديده و اين اشتباه ، او را به
اشتباههاى ديگرى نيز خواهد كشاند ، به حدى كه او را يك فرد خيالى يا سوفسطايى در
خواهد آورد و در زندگى دچار بحرانهاى روحى و مشكلات عاطفى خواهد نمود و از
شماتت ، كوچكترين طرفى نخواهد بست . بدبينى به روزگار ، جز ايجاد نفرت و دور شدن از
حقايق زندگى و سرد شدن از ابزار و عوامل توفيق و پيشرفت ، ثمر ديگرى نخواهد داشت .
8 . كم گويى و گزيده گويى
" المرء مخبوء تحت لسانه " . ( 2 )
شرح كوتاه : كم گويى ، ننگها را مى پوشاند و آدمى را از لغزشها بازمىدارد . آدمى در زير
زبان خود ، پنهان است و زبان است كه راز آدمى را فاش ساخته ، و سر نهانى او را آشكار
مى سازد .
اين عبارت كه از پيشوايان معصوم ( عليه السلام ) ديگر هم ، با عبارات مختلف نقل شده است ،
هامش
1 . بحار الانوار ج 17 ، ص 101 .
2 . بحار الانوار ج 17 ، ص 101 .