ترجمه واقعى اين كلمه ، همان است كه سعدى شيرازى شاعر تواناى ادب پارسى
مى گويد :
زبان در دهان اى خردمند چيست ؟ * كليد در گنج صاحب هنر
چو در بسته باشد ، چه داند كسى * كه گوهر فروش است يا پيله ور ؟
ولى وقتى زبان گشوده گشت ، اسرار پنهانى عيان گرديد ، خيلى از مسائل فاش
مى گردد .
اگرچه پيش خردمند ، خامشى ادب است * به وقت مصلحت آن به ، كه در سخن كوشى
دو چيز طيرهء عقل است ، دم فرو بستن * به وقت گفتن ، و گفتن به وقت خاموشى
سخن هر فرد ، معيار عقل و ميزان درك و فهم او است كه به وسيلهء اظهار آن ، حدود
عقل و درك او روشن مى گردد . چه بهتر كه انسان با برگزيده گويى و دقت وتأمل در
سخنان خود ، به توانايى عقلى خود ، كمك و يارى رساند و خود را از خطرات و انحرافات
زبان ، مصون دارد .
9 . پيروزى دشمن
" من أطاع هواه ، أعطى عدوه مناه " . ( 1 ) كسى كه از هواى نفس خود ، فرمانبرى كند ، به
دشمن خود فرصت مىدهد كه به آرزوى ديرينه ى خود نائل گردد .
شرح كوتاه : در وجود هر فرد ، دو رشته از فعاليتها وجود دارد كه مى توان از آنها به
عوامل منفى و مثبت وجود انسان ، تعبير آورد ، كه عقل نماينده و نمايانگر جنبه اثباتى و
سازندگى او است و پيروى از نفس و تمايلات حيوانى آن ، نمايانگر جنبه منفى و تخديرى
است كه مانع تكامل بشرى بوده ، و پيروى بى قيد و شرط از شهوات ، بزرگترين عامل
سيه روزى و بدبختى بشر به شمار مى آيد .
اطاعت از دستورات عقل و ادراكات صحيح بشرى ، راه تكامل و سازندگى فرد است و
سرپيچى از دستورهاى آن ، راه عقب ماندگى و تقاعد از پيشرفت ، محسوب مى گردد .
هامش
1 . سفينة البحار ص 727 .