دليل ابن حنبل را با تازيانه زدند و تعداد كثيرى را به حبس و زنجير كشاندند با توجه به
اين حساسيت وقت ، موقعيت علمى و سياسى امام جواد ( عليه السلام ) بهتر مشخص مى گردد .
اينك فرازهائى از نكات تفسيرى آن بزرگوار .
قرآن معيار شناخت حديث صحيح و جعلى
در يكى از مناظرات و مجالسى كه در حضور خليفه ، تشكيل يافته بود ، " يحيى بن
أكثم " يكى از قضات عالى رتبهء دربار ، براى توليد عداوت و كينه نسبت به ساحت امام ( عليه السلام )
از ايشان پرسيد : چه مى فرمائيد : در مورد آن حديثى كه دربارهء يكى از ياران نزديك رسول
خدا ( صلى الله عليه وآله ) وارد شده است كه پيامبر فرمود : " جبرئيل بر من نازل گشت و پيام الهى را رساند
كه خداوند مى فرمايد از ابوبكر بپرس كه خداوند از تو راضى و خشنود است ، آيا تو هم از او
راضى و خشنود هستى يا نه ؟ "
امام ( عليه السلام ) در پاسخ با توجه به موقعيت مجلس فرمودند : من منكر فضيلت آن صحابى
كه مى فرمائيد ، نيستم ولى بر گويندهء اين خبر لازم است به آن حديثى كه پيامبر اسلام در
آن سفر حجة الوداع فرمودند ، توجه داشته باشند جائى كه مى فرمايد : " دروغگويان و خبر
سازان ، فراوان شده اند و در آينده نيز جاعلين بيشتر خواهند شد ، بدانيد هر كسى حديث
دروغى را به من نسبت دهد ، جايگاه او آتش است ، معيار تشخيص حديث صحيح ، از غير
صحيح آنست كه بر قرآن و سنت مسلمه ى من ، عرضه كنند ، اگر با آن دو موافقت كرد آن را
بپذيرند و هر چه با آن دو مخالفت نمود ، رد كنند و كنار بگذارند . حديثى را كه شما نقل
كرديد با كتاب خدا سازگار نيست ، قرآن مى فرمايد : ما انسان را آفريديم و از هر آنچه در
قلب او خطور كند ، آگاهيم . ( 1 )
و در جاى ديگر مى فرمايد : " ما به انسان نزديك تر از شاهرگ گردن او هستيم " . ( 2 )
آيا بر چنين آفريدگار دانا و آگاه ، خشنودى و ناخشنودى ، رضايت خاطر يا نارضائى آن
هامش
1 . ولقد خلقنا الأنسان ونعلم ما توسوس به نفسه .
2 . سورهء ق آيه 16 .