بخش چهارم / امام جواد ( ع ) و تفسير قرآن . . .
امام محمد تقى الجواد ( عليه السلام ) ( 195 - 220 ه . ق )
از امام جواد ( عليه السلام ) در مورد تفسير آيات قرآن مجيد ، مطالب فراوانى نقل شده است كه
هر كدام در ذيل آيات مربوط آمده است . افراد متتبع مى توانند از تفاسير مأثور وروايى ،
تعداد انبوهى از اين نظريهها و تفسيرها را فراهم آورد .
ما به اقتضاى اختصار كتاب ، چند نمونه را ذيلا مى آوريم ، طالبان تفصيل را به تفاسير
ياد شده ، ارجاع مى دهيم :
1 . مخلوق بودن قرآن
يكى از خصوصيات عصر اين پيشوا ، مطرح شدن تفتيش عقايد در مورد مخلوق بودن
يا قديمى بودن قرآن بود . خليفهء وقت بر اساس تحريك اطرافيان خويش ، يا در اثر تأثر
ويژه اش از فلسفه يونانى ، روى اين مسألة حساسيت فوق العاده ، نشان مى داد كه قرآن
حادث و مخلوق است ، و بر اين عقيده ، كسانى كه قرآن را قديمى مى دانند مشرك و كافر
هستند و حق مداخله در امور قضائى وادارى كشور را ندارند بر اين اساس ، استانداران و
فرمانداران و كارگزاران نواحى مختلف كشور ، موظف شده بودند كه افراد را از اين نظر مورد
باز جويى و بازپرسى وزير نظر قرار دهند و نتيجه اقدامات خود را به مركز خلافت ، گزارش
كنند .
جالب توجه اينست كه شدت علاقهء مأمون به اين امر به حدى بود كه در وصيتنامهء
خود پس از ذكر شهادتين و اقرار به توحيد ، مسألة مخلوق بودن قرآن را مورد گواهى و
شهادت خود قرار داده بود ، پس از آن ، به اعتراف به معاد و حساب و كتاب و ديگر اصول
اعتقادى اسلامى را شمرده بود و اجراى عمليات پس از فوت خود را به ولى عهد و وصى
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 1497
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص١٤٩٧