مراد از آية ، جميع مسلمانانند كه نعمت اسلام بر آنان عرضه گرديده وبا قبول اين دين بجميع نعمتهاى الهى وبلكه بأصل نعمت دست يافتهاند ؛ چنانكه در قول ديگرى مراد از
« أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
را أنبياء گفتهاند ، وبعضي هم پيروان تورات موسى وإنجيل عيسى قبل از تحريف آنها دانستهاند ؛ وحقّ اينست كه اين كريمهء قرآني را بر وفق آيات ديگرى از كتاب خدا تفسير كنيم كه در سورههاى ديگر نيز مانند آيهء مذكور در فوق بكار رفته است ؛ اگرچه بدون ترديد وبصراحت آيات قرآني جملهء :
« أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ » *
در مقام خطاب به بني إسرائيل است ، چنانكه در كريمهء نازله در سورهء بقره آنهم در دو مورد بدان تصريح گرديده ، در يكى فرمايد :
يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ
ودر ديگرى نازل است :
يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ
چنانكه در سورهء مائده فرمايد :
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً »
كه إكمال الدّين وإتمام النّعمه بر جهانيان به ديانت اسلام است ؛ وآمدن ايندين بوسيلهء حضرت رسول أكرم ( ص ) منّتى بس بزرگ وپاينده بر انسانها ميباشد كه تا قيامت كبرى باقي وبرقرار است .
علاوهبر بني إسرائيل ، انعام الهى بر حضرت عيسى - على نبيّنا وآله وعليه السّلام - نيز نازل گرديده است ؛ چنانكه در همين سورهء مائده فرمايد :
إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلى والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا
الخ كه بدنبال اين كريمه ، حضرت عيسى را علاوهبر تأييد روح القدس وتكلّم در گهواره وسنين كهولت ؛ به تعليم كتاب تكوين وتشريع وتدوينى وحكمت وتورات وإنجيل وخلق طير از گل ودميدن نفخهء خود در آن وپرواز كردن آن پرنده به اذن خداوند وبينا كردن كور مادرزاد وشفاى أبرص يا پيسى گرفته وبيرون آوردن مردگان از گور وزنده كردن آنها به اجازهء حضرت باريتعالى واقامهء براهين وبيّنات بر بني إسرائيل وغيره ، منّت نهاده ونعمت خود را بر اين رسول بزرگوار به اتمام رساند .
امّا انعام ورساندن نعمت كه در أصل مصدر است ، بمعنى حالتي ميباشد كه مورد التذاذ آدمي بوده ونعمتهاى الهى أجلّ از احصاء وشمارش بوده ودر حدّ احاطهء انسان نمىگنجد . ليكن نعمت بطور كلّى بر دو قسم دنيوي واخروى بوده وهريك از ايندو نيز يا موهبتى است ويا كسبى وهريك از ايندو هم يا روحاني است ويا جسماني وبالآخرة اقسام آن هشتگونه ميباشد : اوّل دنيوي موهبتى روحاني ، مانند نفخ روح وافاضهء فهم