نعمت در لغت عبارت از اكرام وعطيّه وبخشش ودهش وخاطرنوازى ونيكويى كردن در حقّ كسى وفضيلت وداشتن فرزند وهمسر وپدر ومادر خوب وهمه قسم غذا دادن از خوراكىهاى لذيذ وملايم طبع خورنده است وجمع آن نعمات بوده ، ودر برخى از فرهنگها نيز بمعنى فراخى ووسعت وآسايش در زندگى ونرمش وتنعّم وتمتّع ورفاه ودولتمندى وكامرانى وتوانگرى وسعادت هم بكار رفته است ؛ وبطور كلّى هرگونه نيكويى در حقّ اشخاص اعمّ از خوراندن وپوشاندن ، ونيز شغل خوب داشتن وانعام وهرچيزى كه در دسترس انسان بوده وبر وجهي نيكو از آن استفاده كند ، ونيز بمعنى تنآسايى وراحت وملايم وخير ولذّت وهرچيز دلپسند هم استعمال شده است ؛ ودر كريمهء مورد تفسير به أموري معنوي ، مانند : عالم بودن وداشتن معرفة اللّه وعلوم تفسير وفقه وحكمت الهى ومعارف ديگر هم از نعمتهاى معنوي بوده وعمل بر طبق علم ورهسپارى در طريق هدايت وصراط مستقيم ، ودستگيرى از فقراء بطور كلّى واز فقيران مسلمان بطور اخصّ ، وتعليم دادن علوم الهى به اشخاص مؤمن ، وهرگونه دانشى كه در تحصيل سعادت مادّى ومعنوي انسانها مؤثّر است ، از مصاديق بارز نعمت در شمار بوده وارائه هر راهى كه آدميانرا بخدا نزديك كرده ورسول خدا را خشنود كند ، ويا قدر وشأن أنبياء ورسل وائمّهء عليهم السّلام را با براهين علمي ومعرفت تامّه اثبات كرده وپاسخگوى ادّله ويا سفسطهء منافقان ومخالفان دين خدا باشد ، عين نعمت معنوي محسوب است ، ودر عين اينكه جميع آنها نعمت ميباشد ؛ هريك نيز به تنهايى نعمت بوده واز معنى وقلمرو مفهومي آن بيرون وبركنار نيست .
اين آية در باور آنانكه بسملة را از سورهء فاتحة الكتاب ندانستهاند ، ششمين آية بوده وبنابر عقيدهء مفسّران شيعه كه آنرا جزء سوره شناسند ، هفتمين آية درشمار ميباشد ، وجميع علماء شيعه وائمّهء معصومين - عليهم السّلام - همين آية را تا آخر آن ، يعنى تا
وَلَا الضَّالِّينَ
يكسره خوانده ونوشته وبوجود فاصلهاى در ميان دو جملهء آن قائل نيستند ؛ والبتّه اين كريمه مانند تفسير وبيانى است براي صراط مستقيم ؛ و
« صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
در واقع تأكيد وتنصيصى است بر طريقي كه در استقامت علم گرديده واين همان راه مستقيمى است كه أنعم اللّه عليهم حاكى از آن ميباشد ؛ بطوريكه تفسير وتوضيح دهندهء صراط به استقامت بوده ومراد از جملهء
« أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
كريمهء :
فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَداءِ وَالصَّالِحِينَ
است وبرخى هم گفتهاند