ائمّهء معصومين « ع » بوده ومعنى حديث واثر وخبر از حيث نقل قول از معصوم يكى بوده وحديث قدسي هم از حيث وحدت معنى با آنها فرقى ندارد ، بجز در مفهوم ومعنى لفظي وضعي ؛ ليكن اختلاف آنها از مبدء صدور ومفهوم ومعنى لغوى است ؛ ودر تعريف حديث قدسي هم گفتهاند كه حضرت رسول أكرم در مقام فناء في اللّه يا حالاتى خاصّ معنى ومضمونى از حضرت حقتعالى بر قلبش القاء ميگردد كه بهيچ وجه جبرئيل در اين امر دخالتى نداشته وچون پيغمبر ( ص ) بحالت عادى برگردد ، عين آن مضمون ومعنا را در ألفاظ وكلماتي بيان واظهار ميدارد كه بلحاظ قداست در اخذ وتلقّى وتبيين ، آنرا حديث قدسي نامند ؛ واگرچه تعداد اين أحاديث در مقام مقايسهء عددي با أحاديث نبوي بسيار كم است ، ليكن دانشمندان الأزهر مصر آنها را تا چهارصد عدد استقصاء كرده وبطبع رساندهاند .
بوسيلهء أحاديث واخبار ائمّهء معصومين ميتوان بمبهمات ومجملات آيات قرآني بنحو صريح ومبيّن ومفصّل واقف گرديد ، وأحاديث رسول أكرم داراى انواعى بسيار است كه عبارتند از : آحاد ومتواتر وقوىّ وصحيح وحسان ومرسل ومستفيض وموثّق وضعيف ومتّفق ومتفرّد ومعنعن ومسند وشاذّ ونادر ومصحف ومحرّف وعالي ونازل ومعروف ومتروك ومردّد ومزيد ومسلسل ومحكم ومتشابه ومقبول ومردود ومنقطع ومعضل ومعلّق ومفرد ومدرج ومقلوب ومضطرب ومدلس ومعلّل وموقوف ومفترق ؛ ونيز برخى از أحاديث مجعول هم انواعى دارد ؛ مانند : مختلق ومصنوع ومفتعل وغيره .
15 - علم ظاهر وباطن :
اين مبحث را در دو بخش بتحقيق دقيق رسانده ودر پيرامون آن باظهارنظر نهايى مىپردازيم :
اوّل ظاهر - اين كلمه در لغت بمعنى آشكار وواضح بوده ودر نظر علماء أصول ، لفظي است كه معنى مراد از آن بنفس صيغه وبوضع اصلى يا عرفى حاصل آمده وكاربرد آن در اصطلاح متكلّمان غير از نصّ ميباشد ؛ ولذا بقيد ظهور ؛ خفىّ ومشكل ومتشابه ومبهم از آن خارج شده وگويند زيادت ظهور ووضوح در نصّ بيش از ظاهر است ؛ در حاليكه متقدّمان ، وضوح مراد را در ظاهر بيش از نصّ دانسته وآنرا اعمّ از نصّ شناسند ؛ وبعضي هم گفتهاند كه هر نصّى ظاهر است ؛ ليكن هر ظاهري نصّ نيست ؛ وبهر صورت ، نصّ وظاهر از أنواع كلامند ومفرد ومركّب بودن آنها مؤثّر در مقام نبوده
و