تعالى هيچ آيهاى نفرستاد مگر اينكه افتتاح آن به بسملة بوده است وپايان هر سورهاى نيز آنگاه شناخته مىآيد كه ابتداى سورهء بعدى آن نيز به بسم اللّه باشد ؛ ونيز از عيسى بن عبد اللّه وأو از پدر وجدّش وأو از علىّ عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود : « بلغه انّ أناسا ينزعون بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ، قال هي آية من كتاب اللّه ، أنساهم ايّاها الشّيطان » وابن مسعود از پيغمبر أكرم ( ص ) نقل ميكند : هركس بخواهد خداوند تعالى أو را از نوزده زبانيهء آتش دوزخ نجات دهد ؛ بايد بسم اللّه الرّحمن الرّحيم را قرائت كند ؛ كه نوزده حرف است ، كه هر حرفى از آن در مقابل يك زبانيه قرار دارد ؛ چنانكه در قرآن حكيم آمده است : « عليها تسعة عشر » وباز ابن مسعود از نبىّ أكرم ( ص ) نقل وروايت كرده است ؛ كه آنحضرت فرمود : « من قرء بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ، كتب اللّه له بكلّ حرف أربعة آلاف حسنة ، ومحى عنه ، أربعة آلاف سيّئة ، ورفع اللّه له أربعة آلاف درجة » .
حال با توجّه بروايات وأخبار مستند به إسنادي بسيار موثوق ومطمئن از أصحاب وآنان از حضرت أئمّهء معصومين - صلوات اللّه عليهم أجمعين - چگونه ميتوان پذيرفت كه بسملة با اينهمه فضيلت وأصالت وشرف ، جزء سورهء فاتحه الكتاب نبوده ويا در آغاز هر سوره بعنوان جزء آن نازل نگرديده باشد ؟ ! ؛ وچگونه ميتوان اينهمه روايات وأخبار مسند را با توجّه به ثقة بودن رواة ومخبران آنها ، در عظمت فوق الكلام والتّصور ، آيهء
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
را در ابتداى يكصد وچهارده آية وداخل در سورهء نمل - آيهء 29 -
« إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
ندانست ؟ ! .
إسماعيل بن كثير « 1 » قرشي دمشقي در تفسير خود ، به آوردن إسناد وأسامي كلّيهء أصحاب اعمّ از مهاجران وأنصار پرداخته وعقيدة آنان را در جهر يا إخفات بسم اللّه نقل كرده است ؛ ودر آخرين مبحث ميگويد : برخى بر اين باورند كه نبايد بجهر بسم اللّه در نماز پرداخت ونظر خلفاء - أهل تسنّن - براين پندار است كه بايد به اخفات بسملة معتقد بود ، وبطوايفى از تابعين سلف وخلف استناد كرده وگويد : مذهب أبي ضيفه وثوري وأحمد بن حنبل بر همين إخفات بسملة در نماز است ؛ وحال اينكه مالك بن أنس بكلّى بسملة را نميخواند - نه جهرا ونه سرّا - وگروه مزبور در اثبات اين نظر بدانچه مسلم در صحيح خود از قول عايشه نقل كرده احتجاج ميكنند كه أو گفت : حضرت رسول
هامش
( 1 ) - تفسير قرآن العظيم المجلّد الأوّل دار المعرفة للطّباعة والنّشر ، بيروت - لبنان 1388 هجرى .