و ببيند كه ارتباط او با خداى خود چه اندازه است ، و از مقامات رضا و تسليم و تفويض و صبر و معارف الهى چه مقامى را دارا است .
2 - در حال خلوت است كه در گوشه اى نشسته و از ابتلائات و گرفتاريهاى مردم و از ناراحتىهاى اجتماع فراغت پيدا كند .
3 - در حال گرسنگى است كه وسوسههاى نفسانى و شهوات حيوانى در اين حالت قطع شده ، و حال صفا و روحانيت پيدا شود .
4 - در حال شب زنده دارى است كه پس از نيمه شب كه همه به خواب رفته و سكوت و خاموشى همه جا را فرا گرفته است ، از خواب برخاسته و چشم دل باز كرده ، و با حالت نورانيت و اخلاص مشغول راز و نياز با پروردگار متعال بوده ، و قلب و روح خود را پاك و منور و روشن سازد .
حضرت رسول اكرم ( ص ) فرمود : كسى كه صبح كند در ميان قوم خود به حالت امن و اطمينان و تنش سالم بوده و معاش آن روزش را داشته باشد ، مانند آنست كه همهء دنيا براى او فراهم و برقرار باشد .
[ ( شرح ) ]
زحمت و ابتلاء و ناراحتى دنيا براى اهل دنيا است ، يعنى افرادى كه تعلق به دنيا داشته ، و برنامهء زندگى آنان از هر لحاظ مادى است . در اين صورت برخورد به تزاحم و تعارض و محدوديت و موانع داخلى و خارجى و محروميت و جدايى و ضعف و حوادث ديگر خواهد كرد . پس نود در صد از ناراحتىها و گرفتاريهاى دنيوى از جانب خود انسان صورت مىگيرد كه برنامهء آسايش و راحتى و خوشى را بهم زده ، و خود را سخت مبتلا و گرفتار و ناراحت مىكند . انسان اگر از صفات خود پسندى و طمع و حرص و غضب و هوى خواهى و حب مال و جاه خود را دور كرده ، و فروتنى و قناعت و سكوت و فراغت و صبر و رضا و تسليم و توجه به روحانيت و عدالت را پيشهء خود قرار بدهد ، نود در صد از گرفتاريهاى او بر طرف خواهد شد .
در نهج البلاغه مىفرمايد : ان الدنيا دار صدق لمن صدقها ، و دار عافية لمن فهم عنها ، و دار غنى لمن تزود منها ، و دار موعظة لمن اتعظ بها . . . الخ .
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 123
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٢٣