شهوات نفسانى و آنچه بمانند آنها است چشم بپوشى .
و زكات گوش : گوش دادن است به علم و معرفت و آيات قرآن و كلمات دينى و موعظت و نصيحت و آنچه موجب سعادت و نجات انسان است ، و همچنين اعراض كردن از گفتگوها و سخنانى كه موجب گرفتارى و عذاب مىشود ، چون غيبت و تهمت و دروغ و غير آنها .
و زكات زبان : آنست كه نصيحت گفته شود به مسلمين و بياناتى براى تنبيه و بيدار كردن غافلين اظهار گردد و تسبيح و ذكر پروردگار شود ، و امثال اينها از تلاوت آيات و گفتن سخنان مفيد .
و زكات دست : به وسيلهء بخشش و احسان كردن و سخاوت باشد به آنچه خداوند متعال به او عطا فرموده است ، و همچنين به كار بردن دست است در نوشتن مطالب دينى و علمى و مفيدى كه براى مسلمين فايده بخشد ، و مردم از آنها استفادهء اخلاقى و دينى برده و يا موجب جلوگيرى از فساد و شرور گردد .
[ ( شرح ) ]
زكات دادن به منظور دستگيرى از نيازمندان و رسيدگى به حال بيچارگان است ، و ضمنا سپاسگزارى از نعمت و نيروى و قدرتيست كه شخص نيرومند در اختيار خود دارد ، و اين معنى مخصوص مال و ثروت نيست ، بلكه به حكم وجدان و به مقتضاى فطرت ، هر كسى بايد در حدود توانايى و وسعت قدرت خود از راههاى مختلف ( زبان ، دست ، چشم ، گوش ، پا ، مال ، عنوان ) از نيازمندان دستگيرى كرده و حوائج و گرفتاريهاى آنان را بر طرف سازد . و اين باب در اغلب نسخ بعد از باب حج ذكر شده است . البته ابوابى كه تا باب حج آمده است به ترتيب در مقامات سير الى الله بود . و اين باب مربوط به انجام وظيفهء اجتماعى است ، يعنى خدمت به خلق و دستگيرى از افراد نيازمند و مساعدت به بندگان خداوند متعال . و لازم است كه عمل به اين وظيفه روى محبت و علاقه به پروردگار باشد ، زيرا محبت به خداوند ملازم با محبت به بندگان او است .
كمتر از ذره نه اى پست مشو مهر بورز ، تا به خلوتگه خورشيد رسى چرخ زنان
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 98
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٩٨