جمعه ، تا اينكه قرآن را در مصحفى جمعآورى كند ، « 1 » ابن ابى داود درباره اين روايت مىگويد : جز اشعث كسى محصف را ذكر نكرده و او زياد حديث نقل مىكند بلكه در روايتها چنين آمده كه « حتى اجمع القرآن » و منظور اين است كه حفظ قرآن را تمام كنم و به كسى كه قرآن را حفظ كند مىگويند : او قرآن را جمع كرده است » « 2 » همچنين است روايتى كه مىگويد : عمر بن خطاب به جمع آورى قرآن امر كرد و قرآن جمع آورى شد و او اولين كسى بود كه قرآن را در مصحف جمع نمود . « 3 »
اين حديث هم حمل بر چيزى شده است كه پيشتر گفتيم و آن پيشنهاد عمر به ابوبكر در مورد جمع آورى قرآن پس از واقعه يمامه است . « 4 » اهل حديث اشاره كردهاند كه اين اخبار از لحاظ سند مقطوع هستند « 5 » و از اينها گذشته روايات متعددى نقل شده كه تاكيد دارند بر اينكه ابوبكر نخستين كسى است كه قرآن را در ميان دو لوح جمع آورى كرد . از جمله اين روايات روايتى است كه از على بن ابى طالب عليه السّلام نقل شده كه گفت : رحمت خداوند بر ابوبكر ، پاداش او در جمع آورى قرآن از همه بيشتر است . او اولين كسى بود كه قرآن را ميان دو لوح جمع آورى نمود . « 6 »
روايت پيشين در مورد جمع آورى قرآن همچنين به زمينههايى دلالت دارد كه ابوبكر را وادار كرد كه زيد بن ثابت را براى اين كار مهم تعيين كند . او براى زيد چهار خصلت ذكر نمود : « 7 » اينكه او جوان است و نشاط لازم را براى اين كار دارد و اين كه او عاقل است و بهتر مىتواند ضبط كند و اينكه او متهم نيست پس مورد اعتماد و اطمينان است و اينكه او كاتب وحى بود و لذا ممارست بيشترى دارد . و به زودى خواهيم ديد كه همين صفات و زمينهها سبب شد كه زيد يك بار ديگر در رأس نسخه بردران مصاحف در زمان خلافت عثمان
هامش
( 1 ) ابن ابى داود ص 10 و بنگريد به : ابن حجر ج 10 ص 386 .
( 2 ) المصاحف ص 10 .
( 3 ) ابن ابى داود ص 10 و بنگريد به : عز بن عبد السلام : الفوائد ، ص 26 و ابن حجر ، ج 10 ، ص 386 .
( 4 ) بنگريد به : محمد حسين هيكل ، ص 306 .
( 5 ) بنگريد به : ابن حجر ، ج 10 ، ص 386 و سيوطى : الاتقان ، ج 1 ، ص 166 .
( 6 ) بنگريد به : ابن ابى داود ، ص 605 و طبرى : التفسير ، ج 1 ، ص 63 و دانى : المقنع ، ص 2 .
( 7 ) بنگريد به : ابن حجر ، ج 10 ، ص 387 .