ضميمه كردهاند ، مانند : باء ، تاء ، ثاء ، جيم ، حاء ، خاء ، و حروف ديگر كه معلوم است « 1 » » .
كسى كه به موضوع ترتيب حروف عربى بر اساس ( ا ب ت ث . . . ) توجه كند ، مىداند كه بعضى از پژوهشگران جديد اين ترتيب را به نصر بن عاصم نسبت مىدهند و يحيى بن يعمر را شريك او مىدانند و زمان آن را خلافت عبد الملك بن مروان خليفهء اموى قلمداد مىكنند ، گويا آنها ترتيب حروف را جزء مكمل اعجام و نقطه گذارى حروف مىدانند كه به آن دو نفر نسبت داده شده است . نخستين كسى كه از معاصران اين سخن را گرفته است ، حفنى ناصف است . « 2 » البته ما مصدرى كه ايشان اين مطلب را از آن مصدر استفاده كرده نمىشناسيم و شايد نقشى كه نصر بن عاصم در اعجام حروف دارد و به او « نصر الحروف » لقب دادهاند ، باعث شده كه چنين نسبتى را به او بدهند . نويسندگان معاصر پس از حفنى ناصف هم اين مطلب را تكرار كردهاند بدون اينكه هيچ يك از آنها اين مطلب را به مصدر مشخصى نسبت بدهند « 3 » و شايد همهء آنها آن را از حفنى ناصف نقل مىكنند . « 4 »
هامش
( 1 ) ترتيب اهل مغرب در حروف ( ا ب ت ث . . . ) با ترتيب اهل مشرق فرق دارد ( بنگريد به : قلقشندى : ج 3 ، ص 22 ) و اين به پيروى از اختلافى است كه آنها در ترتيب ( ابجد هوز . . . ) دارند چون اصل در ترتيب جديد همان ترتيب قبلى است ( بنگريد به فصل مقدماتى ) .
( 2 ) بنگريد به : تاريخ الادب ، ص 27 ، 73 .
( 3 ) بنگريد به : دكتر عدنان خطيب ، ص 22 و دكتر كمال محمد بشر : دراسات فى علم اللغة ، قسمت 2 ، ص 73 و دكتر محمود فهمى حجازى : علم اللغة العربيه ، ص 103 .
( 4 ) صاحب مفتاح السعاده در ج 1 ص 80 كتاب خود ، علم ترتيب حروف تهجى را از علوم مربوط به صنعت خط مىداند .