گفتيم ، با واقع جور در نمىآيد . و مانند آن است اين تحليل كه حذف علامتهاى حركات بلند به سبب كثرت الفها و واوها و ياءها در رسم الخط است همان گونه كه ابو عمر طلمنكى ( احمد بن محمد متوفى 429 ه ) اين تحليل را آورده است . او در كتاب « الرد و الانتصار » مىگويد :
« اينكه الفها در نوشتن حذف مىشود ، به خاطر كثرت آنهاست ، زيرا تعداد الفهاى قرآن بنابر قرائت نافع چهل و هشت هزار و هفتصد و چهل تاست ، اگر اين همه الف در كتابت ثبت شود تمام مصحف را الفها احاطه مىكنند ! و واو و ياء نيز مانند الف هستند كه به سبب كثرت آنها حذف شدهاند ، و نيز در كنار هم بودن دو حرف متشابه در يك كلمه سنگين است و در قرآن بيست و پنج هزار واو و بيست و پنج هزار و نهصد و نه ياء وجود دارد . »
تأمل در گفتههاى دانشمندان رسم الخط در حذف علامتهاى حركات بلند بخصوص فتحه بلند نشان مىدهد كه آنها چنين گمان دارند كه اين علامتها روزى استعمال مىشده و كاتبان آنها را در تمام حالاتى كه در كلمه وارد مىشدند ثبت مىكردند و در دورههاى اخير كاتبان تصميم گرفتند كه جهت تخفيف ، علامتهاى اين حركات را ثبت نكنند و لذا به خاطر تخفيف ، در نوشتن حذف شدند و وقتى اين علامتها در تلفظ حذف مىشوند ، حذف آنها در نوشتن آسانتر است « 1 » .
به كارگيرى كلمه « حذف » در اينجا اشاره به مطلبى دارد كه گفتيم و نشانگر درك اين مشكل از سوى گذشتگان است ، مشكلى كه بحثهاى تاريخى در لغت و نگارش ، حقيقت ابعاد آن را مشخص كرده به طورى كه بسيارى از جوانب آن از ديده پيشينيان پوشيده مانده و آنها را در فهم پديدههاى موجود دچار حيرت كرده و گاهى هم باعث شده كه در تفسير آنها بيراهه بروند . با اين وجود گزارش عيسى بن مينا قالون از نافع بن ابى نعيم قارى مدينه كه دانى آن را نقل كرده و در مورد حذف علامت فتحه بلند است ، جلب توجه مىكند . آن گزارش چنين است :
« گفت الف نوشته نمىشود ، يعنى در مصاحف بنابر قول او . . » به كارگيرى تعبير « نوشته
هامش
( 1 ) مهدوى ، ص 123 .