شدت ادا مىكند به گونهاى كه حرف اوّل تقريبا از بين مىرود » « 1 » . حال مىگوييم : كتابت حرف مشدد با يك علامت - به طورى كه معلوم است - به پيروى از تلفظ آن حرف است و دانشمندان پيشين در سبب آن اختلاف كردهاند ، بعضيها علت آن را ناپسند بودن اجتماع دو شكل واحد در خط « 2 » مىدانند و بعضيها آن را كار زبان مىدانند كه عمل واحدى انجام مىدهد « 3 » .
كاتبان مصحف طبق اين قاعده هميشه حرف مشدد و يا ادغام شده را در بيشتر موارد با يك علامت مىنويسند ، ولى گاهى مواردى پيش مىآيد كه كاتب خود را در ترديد مىبيند كه آيا به اصل كتابت كلمه ملتزم شود و يا مطابق تلفظ بنويسد ؟ و براى همين است كه بعضى از كلمات كه اوّل آنها لام است و الف و لام تعريف بر آنها داخل شده ، غالبا با دو لام نوشته شده و در بعضى از موارد با يك لام آمده است . اين كلمات با دو لام نوشته شده : اللعنون ، اللعنة ، اللغو ، اللهو ، اللؤلؤ ، اللت ، اللمم ، اللهب ، اللطيف ، اللوامة و همچنين لفظ جلاله ( اللّه ) و مانند آن است : ( اللهم ) ولى كلمات ديگرى وجود دارد كه با يك لام نوشته شده مانند : ( الّيل ) و بعضى از اسماء موصوله مانند : الذى ، والذان ، والذين ، و التى و التى « 4 » .
در اينكه در اين كلمات كه با يك لام نوشته شده است كدام يك از دو لام حذف شده ، اختلاف است . دانى مىگويد « 5 » : « به نظر من لام محذوف همان لام اصلى است و البته احتمال دارد لام معرفه باشد كه به سبب ادغام از بين رفته و با ادغام با حرف ديگر به صورت يك حرف درآمده است . » البته اين مطلب ثمره عملى ندارد و شايد اساس اين پرسش يك پرسش بىمورد باشد ، زيرا كه ما هيچ وقت فكر نمىكنيم كه در حرف مشدد كدام يك از دو حرف حذف شده است ، بلكه به اين قانع هستيم كه علامت نوشته شده به
هامش
( 1 ) شرح المفصل ، ج 1 ، ص 121 .
( 2 ) بنگريد به : ابن درستويه ، ص 33 و دانى : المقنع ، ص 67 و سليمان بن نجاح ، لوح 6 و شيرازى ( محمد بن محمود ) : كشف الاسرار فى رسم مصاحف الامصار . خطى در كتابخانه اوقاف بغداد ، لوح 21 و نيز بنگريد به : قلقشندى ، ج 3 ، ص 184 .
( 3 ) التنسى ، برگ 84 ب .
( 4 ) بنگريد به : مهدوى ، ص 117 و دانى : المقنع ، ص 67 و سليمان بن نجاح ، لوح 6 و عقيلى لوح ، 2 .
( 5 ) دانى : المقنع ، ص 67 .