از رجال صحاح ششگانه است و بر ثقه بودنش متفقند .
15 - 9 - زر بن حبيش كوفى :
دورهء جاهليت را دريافته است و از رجال صحاح ششگانه است .
16 - 9 - عبد اللّه بن مسعود :
صحابى شهير و عظيم الشأن .
بنابراين ، سندش صحيح و درست است و رجالش همگى ثقهاند . بدين ترتيب ، آن حديث ، چهار طريق روايى صحيح و بىاشكل دارد . با اينهمه ، ابن كثير را امانتش بر آن داشته كه از طريقههاى روايى اين حديث جز آن را كه ضعيف و سست است ، ذكر ننمايد ، چنان كه سيوطى را چنين خوش آمده كه در رشتهء اللئالى خويش جز غشدار را نكشد و نياويزد و براى حفظ اعتبار و آبروى پسر هند جگرخوار از اسناد صحيح اين حديث هيچ ياد نكند .
اين حديث با حديث صحيح و ثابت و مورد اتفاق ديگرى تحكيم و استحكام يافته است ، با آن فرمايش كه هرگاه براى دو خليفه بيعت گرفته شد ، دومى را بكشيد ، و اين فرمايش رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله كه هركس با امامى بيعت كرد و دست موافقت داد ، بايستى تا مىتواند ، از او اطاعت نمايد و در صورتى كه ديگرى آمد و با آن امام به كشمكش برخاست ، بايد گردن اين دومى را بزنيد . « 1 »
آن جماعت در برابر حديث « هرگاه معاويه را بر فراز منبرم ديديد او را بكشيد » به قال و قيل و كشمكش پرداختهاند . برخى حرفى را تغيير داده و افزودهاى براى حديث قائل گشتهاند ، چنان كه خطيب بغدادى از حسن بن محمد خلال ، از يوسف بن ابى حفص زاهد ، از محمد بن اسحاق فقيه ، از ابو نصر غازى ، از حسن بن كثير ، از بكر بن أيمن قيسى ، از عامر بن يحيى صريمى ، از ابو زبير ، از جابر روايتى ثبت كرده منسوب به پيامبر كه هرگاه معاويه را ديديد بر فراز منبرم نطق مىكند ، از او بپذيريد ، زيرا او امين و مورد اطمينان است .
هامش
( 1 ) . شرح اين دو حديث صحيح از نظرتان گذشت . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 10 / 27 ، 28 .