29 - آوردهاند كه ابن سيرين گفت : راستى اينكه ابن مسعود در نماز ظهر و عصر در هر يك از دو ركعت نخست ، سورهء حمد و يك سورهء ديگر مىخواند و در دو ركعت واپسين نيز سورهء حمد را .
گزارش بالا را هيثمى مىآورد و مىنويسد : ميانجيان سند آن ، شايستهء اعتمادند جز اينكه ابن سيرين خودش چيزى از ابن مسعود نشنيده است . « 1 »
30 - زيد بن ثابت گفت : خواندن حمد و سوره ، برنامهء پيامبر است و تو با برداشت خود ، با مردم ناسازگارى ننماى . اين گزارش را نيز چنانچه در مجمع الزوائد مىخوانيم « 2 » طبرانى در الكبير آورده است .
اين بود سنت پيامبر اسلام در خواندن سورهء حمد در هرركعت ، چه نماز واجب باشد و چه به جز آن ، و دستورهاى پيشوايان كيش ما نيز بر همين اساس است و اين هم گفتههاى يك پهلو و روشن ايشان .
برداشت شافعى
پيشواى شافعيان مىنويسد : رسول خدا اين برنامه را نهاده كه نمازگزار بايد سورهء حمد را بخواند و ما را راه نموده كه اگر نمازگزار ، نيكو بتواند آن را بخواند خواندش بر وى واجب است . سپس گزارشهايى چند در اينباره ياد كرده و آنگاه مىنويسد : هركس به تنهايى يا براى امامت بر ديگران به نماز ايستد بايستى در هرركعت سورهء حمد را بخواند و هيچ چيز جاى آن را نمىگيرد ، وگر به اندازهء يك حرف از حمد را رها كند - چه نادانسته باشد و چه از سر فراموشى - آن ركعت ، شايستهء ارج نهادن نيست . هركس به اندازهء يك حرف از آن را رها كند نمىگويند كه سورهء حمد را تماما خوانده است . « 3 »
دربارهء كسى كه نيكو نمىتواند آن را بخواند مىنويسد : پس اگر هفت آيه را نيكو نمىتواند بخواند و كمتر از آن را مىتواند ، از وى پذيرفته نيست ، مگر همهء آنچه را نيكو
هامش
( 1 ) . مجمع الزوائد ، هيثمى : 2 / 117 .
( 2 ) . مجمع الزوائد : 2 / 115 .
( 3 ) . كتاب الام : 1 / 93 .