و همو مىنويسد : راستى اينكه هركس در يك ركعت از نماز خورشيدگرفتگى - در قيام نخست باشد يا قيام دوم - سورهء حمد را نخواند آن ركعت پذيرفته نيست و بايد ركعت ديگر بخواند و در سجدهء سهو به جاى آرد چنان كه اگر حمد را در يك ركعت از نمازى كه بر او بايسته است نخواند از وى پذيرفته نيست . « 1 »
برداشت مالك
بهگونهاى كه مىخوانيم پيشواى مالكيان مىگويد : يكبار عمر حمد و سوره نخواند و چون وى را گفتند تو حمد و سوره نخواندى ، پرسيد : پشت خمكردن و پيشانى بر زمين نهادن چگونه بود ؟ گفتند : نيكو . گفت : پس باكى نيست . « 2 » اين سخن را اساس كار نتوان گرفت و من بر آنم كه هركس چنين كند بايد نماز را از سر بگيرد هرچند كه هنگامش گذشته باشد و هم دربارهء كسى كه در دو ركعت از نماز ظهر و عصر يا عشا ، حمد و سوره نخواند مىگويد : نمازش پذيرفته نيست و بايد آن را از سر بخواند و هركه حمد و سوره را در بيشتر ركعتها نخواند بايد نماز را دوباره بخواند و اگر در پارهاى از آنها بخواند و در پارهاى نخواند نيز بايد نماز را دوباره بخواند و اگر در دو ركعت ، آن را بخواند و در دو ركعت آن را نخواند نيز بايد نماز را دوباره بخواند ، از هرنمازى كه خواهد باشد . « 3 »
و گفت : هركس خواندن حمد را فراموش كند تا آنجا كه سوره را بخواند بايد برگردد و حمد را بخواند و پس از پايان آن ، سوره را بخواند و گفت : روا نيست به جاى حمد و سورهاى كه در يك ركعت نخوانده در ركعت ديگر دوبار بخواند و هم دربارهء كسى كه سورهء حمد را در دو ركعت نخوانده و چيزى جز حمد را خوانده گويد كه : بايستى نمازش را از سر بگيرد و هم دربارهء مردى كه در يك ركعت از نمازهاى واجب حمد و سوره را نخوانده گويد : آن ركعت با هردو سجدهاش نديده گرفته مىشود و ارجى به آن نبايد نهاد .
هامش
( 1 ) . كتاب الام : 1 / 217 .
( 2 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 6 / 108 .
( 3 ) . المدوّنة الكبرى : 1 / 68 .