مذهب او از پدر و جدش روشنتر است و تشيعش نزد ارباب تراجم ، مورد اتفاق است . او در نيمهء شعبان سال 370 در بصره به دنيا آمد و شب دوشنبه دوم محرم سال 447 درگذشت و در خانهاش در محلهء دربتل مدفون شد .
حموى در معجم الادباء از قاضى ابو عبد اللّه دامغانى نقل كرده كه گويد : بر قاضى ابو القاسم تنوخى ( كوچك ) ، كمى قبل از مرگش وارد شدم ، سنين عمرش بالا رفته بود ، فرزند او كه از كنيزش بههم رسانيده بود ، بر من وارد شد و چون وى او را ديد ، گريه كرد .
گفتم : به خواست خدا زنده مىمانى و او را تربيت مىكنى و چشمت را خدا به او روشن مىكند ، گفت : هيهات ! سوگند به خدا ، او به حال يتيمى تربيت مىشود و در اينباره شعرى خواند و سپس گفت : مىخواهم ازدواج مادرش را از من ، با مهريهء ده دينار براى خود درخواست كنى كه من او را آزاد كردهام . من چنين كردم و همانطوركه او گفته بود ، فرزندش ، ابو الحسن محمد بن على بن محسن به يتيمى بزرگ شد . قاضى ابو عبد اللّه گواهىاش را پذيرفت و سپس به سال 494 از دنيا رفت و دودمان او منقرض گرديد . « 1 »
هامش
( 1 ) . ياقوت حموى در شرح احوالش به طور گسترده سخن گفته است . رك : معجم الادباء : 14 / 110 - 124 .