- على به سبب خصلتهاى نيكو و ايمانش به بهشت مىرود ، در حالى كه جزاى وليد جز خوارى و جهنّم نيست .
- در اجداد عقبة بن ابان كسانى بودند كه در شهرهاى ما شلوار كوتاه مىپوشيدند « 1 » .
و احمد زكى اين اشعار حسان را از شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد نقل كرده است . « 2 »
در اين ابيات اشاره به آيهاى از قرآن شده :
أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ :
آيا كسى كه مؤمن است مانند كسى است كه فاسق مىباشد نه ، مساوى نيستند . اين آيه دربارهء مشاجرهاى كه بين على و وليد بن عقبة بن ابى معيط واقع شد نازل شده است .
طبرى به سندش از عطاء بن يسار گويد : بين على و وليد صحبتى شد ، وليد گفت : من از تو زبانآورتر ، و نيزهام تيزتر و در عقب نشاندن صف دشمن تواناترم .
على عليه السّلام فرمود : ساكت شو ، كه فاسقى بيش نيستى و به سبب اين مشاجره آيه فوق نازل شد « 3 » .
و آمده است : بين على و وليد منازعهاى واقع شد . وليد به على عليه السّلام گفت : ساكت باش كه تو كودكى بيش نيستى و من پيرى سالخوردهام ، به خدا قسم كه نيزهام از نيزهات تيزتر و از تو زبانآورتر و دليرترم و در صف نبرد پردلتر هستم . على فرمود : ساكت شو ، كه فاسقى بيش نيستى . و خداوند آيه فوق را بدين مناسبت نازل فرمود « 4 » .
هامش
( 1 ) . ابان جد وليد و پدر معيط بود . تبان شلوار كوتاهى كه به اندازهء يك وجب بلندى دارد و فقط عورت را مىپوشاند و مخصوص ملاحان بوده است .
( 2 ) . جمهرة الخطب : 2 / 23 .
( 3 ) . تفسير طبرى : 21 / 62 .
( 4 ) . اغانى : 4 / 185 ؛ تفسير خازن : 3 / 470 ؛ اسباب النزول ، واحدى 263 از ابن عبّاس ؛ الرياض ، محب الدين طبرى : 2 / 206 از ابن عبّاس و قتادة از طريق حافظ سلفى و حافظ واحدى ؛ ذخائر العقبى 88 ؛ مناقب ، خوارزمى 188 ؛ كفايه ، گنجى 55 ؛ تفسير ، نيشابورى ؛ تفسير ، ابن كثير : 3 / 462 گويد : عطاء بن يسار و سدى و جز اين دو گويند : آيهء فوق دربارهء علىّ بن ابى طالب و عقبه نازل شده است ؛ نظم درر السمطين ، زرندى ؛ شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد : 1 / 394 و 2 / 103 و از استاد خود حكايت مىكند :
نزول اين آيه در شأن على عليه السّلام پيش همه معلوم و قطعى است و خبرش هم مشهور و همگى در نقل آن اتفاق دارند ؛ الدر المنثور ، سيوطى : 4 / 178 با بررسى طرق روايت گفته : در اغانى ، ابو الفرج ، و واحدى ،