براى على بن موسى الرضا عليه السّلام خواند و از حضرت حجّت ( عج ) به اين سرودهء خود ياد كرد :
فلو لا الذى ارجوه فى اليوم اوغد * تقطع نفسى اثرهم حسراتى
خروج امام لا محالة خارج * يقوم على اسم اللّه و البركات
حضرت رضا دست بر سر نهاد و به تواضع ايستاد و براى او دعاى فرج كرد . اين روايت را صاحب كتاب دمعة الساكبه و ديگران از كتاب مشكاة ، بازگو كردهاند .
براى اين قصيدهء تائيّه ، دانشمندان نامدار شيعه ، شرحهايى نوشتهاند كه از آن جمله است :
1 - شرح علّامه ، حجّت ، سيد نعمت اللّه جزايرى ( م 1112 ) .
2 - شرح علّامه ، حجّت ، كمال الدين محمّد بن محمّد قنوى شيرازى .
3 - شرح علّامه ، حاج ميرزا على عليارى تبريزى ( م 1327 ) .
قابل توجّه :
سرآغاز قصيدهء دعبل ، آن ابياتى نيست كه ياد كردهاند ، بلكه اين قصيده به نسيبى آغاز مىشود . كه مطلعش اين است :
تجاوبن بالأرنان و الزفرات * نوائح عجم اللفظ و النطقات
ابن فتّال و ابن شهر آشوب گفتهاند : « آوردهاند كه دعبل قصيدهء مدارس آيات را براى امام عليه السّلام خواند و با اينكه اين بيت نخستين بيت آن نبود وى قصيده را به آن شروع كرد ، از او پرسيدند : چرا از مدارس آيات آغاز كردى ؟ گفت : از امام عليه السّلام حيا كردم كه تشبيب قصيده را برايش بخوانم و از مناقب آن شروع كردم . « 1 » و سرآغاز چكامه اين بيت است :
تجاوبن بالأرنان و الزفرات * نوائح عجم اللفظ و النطقات
تمام اين قصيدهء را كه 120 بيت است اربلى در كشف الغمّه و قاضى نور اللّه در مجالس « 2 » و علّامهء مجلسى در بحار « 3 » و زنوزى در روضه نخستين از رياض الجنه ياد
هامش
( 1 ) . روضه ، ابن فتال 194 ؛ المناقب ، ابن شهر آشوب 394 .
( 2 ) . مجالس ، قاضى نور اللّه 451 .
( 3 ) . بحار الأنوار : 12 / 75 .