مىستانيم . كه اين احتمال اخير در روايت قمى هم آمده « 1 » . * ( « ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْه الْوَتِينَ » ) * و سپس او را به جرم اينكه دروغ به ما بسته مىكشيم ، * ( « فَما مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْه حاجِزِينَ » ) * ، آن وقت هيچ كس از شما نيست كه بتواند او را از ما پنهان كند ، و ما را از انتقام گيرى از وى مانع شود ، و در نتيجه از عقوبت و اهلاك ما برهاند .
اين آيات تهديدى است به پيامبر بر فرضى كه آن جناب سخنى را كه از خدا نيست به خدا نسبت دهد ، و چگونه ممكن است اين فرض تحقق يابد ، با اينكه او فرستاده اى است از ناحيه خدا ، و خداى تعالى او را به نبوت گرامى داشته و به رسالت خود برگزيده ؟ ! پس آيات مورد بحث در معناى آيه زير است كه مىفرمايد : « وَلَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا إِذاً لأَذَقْناكَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَضِعْفَ الْمَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصِيراً » « 2 » ، و نيز در معناى آيه زير كه بعد از ذكر نعمتهاى بزرگى كه به انبيايش داده مىفرمايد : « وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » « 3 » .
پس ديگر ايراد نشود كه مقتضاى آيات اين است كه هر كس به دروغ ادعاى نبوت كند و سخنانى به خدا نسبت دهد خدا او را هلاك مىكند ، و در دنيا به شديدترين عقاب گرفتار مىسازد ، و اين با آنچه در خارج مىبينيم منافات دارد ، زيرا چه بسيار كسانى كه به دروغ ادعاى نبوت كردند ، و به چنين عقابى هم مبتلا نشدند .
نادرستى اين ايراد بدين جهت است كه تهديد در آيه مورد بحث متوجه شخص رسول صادق است ، چنين رسولى كه در ادعاى رسالتش صادق است ، اگر چيزى به دروغ به خدا نسبت دهد خدا با او چنين معامله اى مىكند ، نه تهديد به مطلق مدعيان نبوت ، و مفتريان بر خدا در ادعاى نبوت و در خبر دادن از ناحيه خداى تعالى .
* ( « وَإِنَّه لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ » ) * در اين جمله كرامت تقواى آنان ، و كرامت معارف الهى و معاد و حقائق آن را خاطرنشان ساخته ، درجاتى را كه متقين نزد خدا و در آخرت در بهشت دارند يادآورى مىكند ، و قرآنى كه سخنش اين است تقول و افترا نيست ، بنا بر اين آيه شريفه در مقام بيان
هامش
( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 384 .
( 2 ) و اگر تو را به مدد غيبى خود حفظ نمىكرديم ، نزديك بود اندكى به طرف آنان متمايل شوى و اعتماد كنى ، كه اگر مىكردى ، در دنيا دو چندان و در آخرت دو چندان عذابت مىكرديم ، آن وقت كسى را نمىيافتى كه تو را عليه ما يارى كند . سوره اسراء ، آيه 75 .
( 3 ) و اگر شرك بورزند آنچه عمل خير داشتند حبط و بىاجر مىشود . سوره انعام ، آيه 88 .