دارد ، و يكى هم عبارت است از بدعت گذاشتن در دين . و « سواد وجه » ( و رو سياهى ) نشانه ذلت است كه سزاى تكبر ايشان است ، و به همين جهت فرمود : * ( « ألَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ » ) * .
* ( « وَيُنَجِّي اللَّه الَّذِينَ اتَّقَوْا بِمَفازَتِهِمْ لا يَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ » ) * ظاهرا كلمه « مفازه » مصدر ميمى از « فوز » به معناى رستگارى باشد كه عبارت مىشود از ظفر يافتن و رسيدن به هدف . و حرف « باء » كه بر سر اين كلمه در آمده باى ملابست و يا سببيت است ، پس فوزى كه خدا حكم آن را برايشان رانده ، سبب نجات ايشان است .
و جمله « لا يمسهم . . . » ، بيان اين نجات دادن است ، گويا فرموده : خداوند نجاتشان مىدهد ، و ديگر نه از خارج بدى و ناملايمى به ايشان مىرسد و نه از درون اندوهى آزارشان مىدهد .
و اين آيه شريفه نظرى دارد به آيه « إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِما صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفائِزُونَ » « 1 » كه در ذيل آيات سوره مؤمنون در چند سطر قبل گذشت دقت بفرماييد و از اين نكته غافل نمانيد .
بحث روايتى
در مجمع البيان از امير المؤمنين ( ع ) روايت كرده كه فرمود : در قرآن كريم هيچ آيه اى به قدر آيه * ( « يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ . . . » ) * گشايشآورتر نيست « 2 » .
مؤلف : اين روايت را الدر المنثور هم از ابن جرير ، از ابن سيرين ، از آن جناب نقل كرده و - ان شاء اللَّه - به زودى در تفسير سوره ليل ، همين روايت را از آن جناب نقل مىكنيم ، كه خود آن حضرت فرموده : در قرآن هيچ آيه اى اميدواركننده تر از آيه « وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى » نيست « 3 » .
و نيز در الدر المنثور است كه احمد ، ابن جرير ، ابن ابى حاتم ، و ابن مردويه و بيهقى - در كتاب شعب الايمان - از ثوبان روايت آوردهاند ، كه گفت : من از رسول خدا ( ص )
هامش
( 1 ) سوره مؤمنون ، آيه 111 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 503 .
( 3 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 331 .