مىرود ، هم چنان كه كلمه « مكان » در محسوسات استعمال مىشود ، در اين جمله دستور مىدهد كه بر مكانت خود عمل كنند و معنايش اين است كه مشركين مىتوانند به اين حال و روش خود يعنى كفر و عناد و جلوگيرى از راه خدا ادامه دهند .
* ( « فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتِيه عَذابٌ يُخْزِيه » ) * - ظاهرا كلمه « من » استفهامى ، و به معناى « چه كسى » است ، نه موصوله به معناى « كسى كه » ، چون مىفرمايد : به زودى مىفهميد . و فهميدن به جمله اطلاق مىشود ، نه به مفرد ، در نتيجه معنايش اين است كه : « به زودى مىفهميد چه كسى دچار عذاب مىشود ، و عذاب او را خوار مىكند » ، ولى اگر موصوله باشد معنا چنين مىشود : « به زودى مىفهمى كسى را كه دچار عذاب مىشود ، و عذاب او را خوار مىكند » .
* ( « وَيَحِلُّ عَلَيْه عَذابٌ مُقِيمٌ » ) * - « عذاب مقيم » به معناى عذاب دايم است ، و مناسب با حلول هم همين است ، و جدا كردن عذابى كه خواركننده است از عذاب مقيم ، شاهد آن است كه مراد از اولى ، عذاب دنيا و مراد از دومى عذاب آخرت است . و در اين جمله شديدترين تهديد است .
و معنايش اين است كه به مشركين از قوم خود خطاب كن و بگو : اى مردم هم چنان و مستمر عمل كنيد بر همين حال كفر و عناد كه در آن هستيد ، من هم بر طبق آنچه مامور شدهام به استمرار عمل مىكنم و به هيچ وجه از آن منصرف نمىشوم . پس به زودى مىفهميد چه كسى در دنيا به عذابى دچار مىشود كه خوارش كند ، - هم چنان كه در جنگ بدر دچار شدند - و در آخرت به عذابى كه هرگز از او جدا شدنى نيست .
* ( « إِنَّا أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّ . . . » ) *
اين آيه در مقام تعليل دستورى است كه در آيه قبلى داده بود . و لام در كلمه « للناس » لام تعليل است ، يعنى ما اين كتاب را براى مردم بر تو نازل كرديم ، تا تو بر آنان تلاوت كنى و مطالبش را به آنان برسانى ، و حرف « باء » در كلمه « بالحق » براى ملابست است ، يعنى كتاب را در حالى كه حق بوده و با هيچ باطلى آميخته نبود بر تو نازل كرديم .
* ( « فَمَنِ اهْتَدى فَلِنَفْسِه وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها » ) * اين جمله فرع و نتيجه انزال كتاب است به حق ، براى اينكه هر كس به وسيله آن راه يابد ، نفع اين هدايت كه سعادت زندگى دنيا و ثواب دار آخرت است به خودش عايد مىشود و هر كس به گمراهى خود باقى بماند و با اين كتاب راه را نيابد ، شقاوت و و بال گمراهىاش كه ( بدبختى در دنيا و ) عذاب آخرت است به خودش عايد مىشود ، پس خداى سبحان بزرگتر
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 406
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٠٦