در روز قيامت بين رسول اسلام ( ص ) با كفار از امتش اتفاق مىافتد .
* ( « فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللَّه وَكَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جاءَه ألَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ » ) * در اين آيه و آيه بعدش به ذكر سرانجام كار اختصام در قيامت مبادرت شده و نيز اشاره دارد به اينكه نتيجه داورى بين آن جناب و كفار چه خواهد بود .
گويا فرموده : نتيجه حكمى كه بين شما خواهد شد معلوم است و نيز معلوم است كه كدام يك از شما دو گروه نجات مىيابد ؟ و كدام يك هلاك مىشود ناجى از شما دو فريق كيست ؟ ، چون داورى در روز قيامت ، همه بر محور ظلم و احسان است . و معلوم است كه هيچ ستمكارى ظالمتر از كافر و هيچ نيكوكارى نيكوكارتر از محسن متقى نيست و ظلم راه به سوى آتش و احسان راه به سوى بهشت مىبرد . اين معنايى است كه از سياق استفاده مىشود .
پس منظور از دروغ بستن به خدا در جمله * ( « فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللَّه » ) * افترا بستن به خدا است ، به اينكه برايش شركايى قائل شوند ، و چون بزرگى و كوچكى ظلم با در نظر گرفتن موقعيت متعلق ظلم فرق مىكند ، به اين معنا كه هر قدر متعلق آن بزرگتر باشد ، به همان نسبت ظلم بزرگتر مىشود ، و چون در مساله شرك ، متعلق ظلم خداى سبحان است كه از هر بزرگى بزرگتر است ، ناگزير ظلم به او بزرگترين ظلم و مرتكب آن بزرگترين ظالم است .
و در جمله « * ( وَكَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جاءَه ) * » مراد از « صدق » خبرهاى صادق است كه در اينجا به قرينه جمله « اذ جاءه » عبارت است از دين الهى كه رسول آن را آورده .
و در جمله * ( « ألَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ » ) * « مثوى » اسم مكان و به معناى منزل و محل اقامت است ، و استفهام در آن تقريرى است ، يعنى : در جهنم جا براى اين ستمكاران هست ، به خاطر تكبرى كه در برابر حق كردند ، و همين تكبر باعث شد بر خدا افتراء ببندند و خبرهاى صادق را كه رسول آورده بود تكذيب كنند .
اين آيه شريفه مخصوص به مشركين عهد رسول خدا ( ص ) ، و يا مشركين از امت اوست ، ولى بر حسب سياق عام است و هر كسى را كه بدعتى بگذارد و يا سنتى از سنتهاى دين را ترك كند شامل مىشود .
* ( « وَالَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِه أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ » ) * مراد از آوردن صدق آوردن دين حق است . و مراد از تصديق به آن ، ايمان آوردن بدان است . و مراد از آن كسى كه آن را آورده ، رسول خدا ( ص ) است .
و اينكه در جمله * ( « أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ » ) * با لفظ جمع « اولئك » به شخص آورنده دين