ابليس وعده خود را در باره آنان عملى كرد ، او را پيروى كردند ، مگر طايفه اى از مؤمنان ( 20 ) .
با اينكه ابليس سلطنتى بر آنان نداشت ، بلكه ما مىخواستيم مؤمنين به آخرت را ، از كسانى كه در باره آن شك دارند متمايز كنيم ، و پروردگار تو بر هر چيزى آگاه است ( 21 ) .
بيان آيات
اين آيات به پاره اى از داستانهاى داوود و سليمان ، و نعمتهايى كه به ايشان موهبت فرموده بود ، اشاره مىكند ، و مىفرمايد : چگونه كوه ها و مرغان را براى داوود مسخر كرديم ، و آهن را در دستش نرم ساختيم ، و چگونه باد را در فرمان سليمان در آورديم ، كه صبحگاهان مسير يك ماه را مىپيمود و عصرگاهان نيز مسير يك ماه را و جن را برايش مسخر كرديم كه هر چه او مىخواست از محرابها و تمثالها و غير آن برايش مىساختند . آن گاه داوود و سليمان را دستور مىدهد به اينكه به شكرانه اين مواهب عمل صالح كنند . و آن دو بندگانى شكور بودند .
سپس به داستان سبأ اشاره مىكند ، كه خدا به آنان دو تا بهشت در طرف راست و چپ شهر داده بود ، تا با عوايد آنها زندگى مرفهى داشته باشند ، ولى به جاى شكر خدا ، نعمت او را كفران نموده از اداى شكرش سر باز زدند ، و خداوند سيل عرم را به سويشان گسيل داشت ، و در نتيجه دو قسمت باغستانهاى راست و چپ محل از بين رفتند و در نتيجه مايه آبادى محلشان از بين رفت ، و خود مردم آن چنان متفرق شدند ، كه اثرى از ايشان نماند ، تنها قصه هايى از آنان به جاى ماند ، همه اينها به خاطر كفران نعمت ، و اعراضشان از شكر بود ، و خداوند جز مردم كفران گر را كيفر نمىكند .
و وجه اتصال اين داستانها به آيات قبل ، كه در باره معاد بحث مىكرد ، اين است كه خدا مدبر امور بندگان خويش است ، ولى از آنجايى كه بندگان او در دنيا فرو رفته در انواع نعمتهاى مادى هستند ، لذا معلوم نمىشود كه كدام يك شكر منعم خود را بجا آوردند ، و كدام يك كفران نمودند ، و چون در نشاه دنيا امتيازى بين اين دو طائفه نيست ، پس بايد حتما نشاه ديگر باشد ، تا در آنجا كفور از شكور ممتاز گردد .
* ( « وَلَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلًا يا جِبالُ أَوِّبِي مَعَه وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَه الْحَدِيدَ » ) * كلمه « فضل » به معناى عطيه است . و كلمه « اوبى » امر از مصدر تاويب است ، و « تاويب » از ماده « أوب - برگشتن » به معنى ترجيع است و در اين جا به معناى چهچه صوت در تسبيح نمودن است ، به دليل اينكه در جاى ديگر فرموده : « إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَه يُسَبِّحْنَ