سنت خدا در اقوام گذشته و قبل از اين نيز همين بود ، و تو هرگز سنت خدا را دگرگون نخواهى ديد ( 62 ) .
بيان آيات
اين آيات احكام متفرقى را متضمن است كه بعضى از آنها مخصوص رسول خدا ( ص ) و همسران او ، و بعضى ديگر مربوط به عموم مسلمانان است .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ، إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَما لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَها فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَراحاً جَمِيلًا » ) * منظور از « نكاح » زنان ، عقد كردن آنان است ، و كلمه « مس » به معناى دخول و انجام دادن عمل زناشويى است . و منظور از « متعوهن » اين است كه چيزى از مال به ايشان بدهند ، كه مناسب حال و شان ايشان باشد ، و كلمه « تسريح به جميل » ، به معناى اين است كه بدون نزاع و خصومت طلاق دهند .
و معناى آيه اين است كه : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! وقتى زنان را طلاق مىدهيد ، بعد از آنكه با ايشان عقد ازدواج بستهايد ، و قبل از اينكه عمل زناشويى با ايشان انجام داده باشيد ، ديگر لازم نيست زن مطلقه شما عده نگه دارد ، و بر شما واجب است كه اولا بدون خشونت و خصومت طلاق دهيد ، و در ثانى با چيزى از مال بهره مندشان كنيد .
اين آيه مطلق است ، و آن موردى را كه مهر براى زن معين كرده باشند ، و نيز موردى را كه معين نكرده باشند شامل است ، و خلاصه به اطلاقش شامل مىشود آنجا را هم كه مهر معين كردهاند ، و مىفرمايد هم بايد مهر بدهيد ، و هم به چيزى از مال بهره مندشان كنيد .
چون هر دو صورت را شامل بود ، آيه « وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ » « 1 » آن را مقيد به صورتى مىكند ، كه مهريه معين نكرده باشند ، چون آيه مزبور مىفرمايد : و چون زنان را قبل از آنكه عمل زناشويى انجام داده باشيد طلاق دهيد ، در صورتى كه مهر براى ايشان معين كردهايد ، تنها نصف مهر را مىبرند ، آن گاه آيه مورد بحث در جايى حجت مىشود كه مهر معين نكرده باشند .
* ( « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ أَزْواجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ . . . » ) *
خداى سبحان در اين آيه شريفه براى رسول خدا ( ص ) بيان
هامش
( 1 ) سوره بقره ، آيه 237 .