و در كافى به سند خود از عبد الرحمن انماط « 1 » فروش از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت : قريش را رسم چنين بود كه مشك و عنبر به بتهاى پيرامون كعبه مىماليدند ، و بت « يغوث » برابر در خانه و بت « يعوق » طرف دست راست كعبه و بت « نسر » طرف دست چپ آن قرار داشت و چون داخل حرم مىشدند براى يغوث سجده مىكردند و بدون اينكه سر بلند كرده و منحنى شوند ، در همان سجده به طرف يعوق مىچرخيدند ، و سپس به طرف دست چپ آن به سوى نسر بر مىگشتند ، آن گاه اينطور تلبيه مىگفتند : « لبيك اللهم لبيك لبيك لا شريك لك الا شريك هو لك ، تملكه و ما ملك - يعنى لبيك اى خدا ، لبيك اى خدا ، تو شريكى ندارى ، مگر آن شريكى كه هم خودشان و هم ما يملكشان ملك تو است » خدا براى اينكه به آنان بفهماند بتها مالك چيزى نيستند ، مگس سبز رنگ كه داراى چهار بال بود فرستاد ، و تمامى آن مشك و عنبر را كه بر بتها بود بخورد و اين آيه را بدين مناسبت نازل كرد : * ( « يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَه . . . » ) * « 2 » .
و در همان كتاب به سند خود از بريد عجلى روايت كرده كه گفت : به امام ابى جعفر ( ع ) عرض كردم معناى آيه * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ وَجاهِدُوا فِي اللَّه حَقَّ جِهادِه » ) * چيست ؟ فرمود : منظور اين آيه ما هستيم ، اجتباء شده نيز ماييم ، ماييم كه خداى تعالى در دين براى ما حرجى قرار نداده ، پس « حرج » مضيقه اى است شديدتر از آنچه كلمه « ضيق » افاده مىكند .
در جمله * ( « مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ » ) * نيز منظور فقط ماييم ، * ( « هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ » ) * خداى عز و جل ما را مسلمان ناميده * ( « مِنْ قَبْلُ » ) * در كتابهاى آسمانى گذشته ، * ( « وَفِي هذا » ) * و در قرآن مسلمان خوانده ، * ( « لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ » ) * رسول را گواه ما كرد . به آنچه كه از ناحيه خداى تبارك و تعالى به ما رسانيد ، و ما را گواه مردم قرار داد تا روز قيامت ( به آنچه ما به ايشان رسانديم ) . پس هر كس روز قيامت را قبول دارد ما او را تصديق مىكنيم ، و هر كه منكر قيامت است ما منكر او خواهيم بود « 3 » .
مؤلف : روايات از طرق شيعه از امامان اهل بيت ( ع ) در اين معنا بسيار رسيده ، و در ذيل آيه بيانى گذشت كه معناى اين گونه روايات را روشن مىكند .
هامش
( 1 ) انماط - جمع نمط ، نوعى فرش .
( 2 ) فروع كافى ، ج 4 ، ص 542 .
( 3 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 191 .