كرديم توضيحى براى اين حديث گذشت .
و در تفسير قمى به سند خود از على بن مغيره از امام صادق ، از پدر بزرگوارش نقل كرده كه فرمود : وقتى آدمى به سن صد سالگى رسد « به ارذل العمر » رسيده است « 1 » .
مؤلف : در تفسير سوره نحل در ذيل آيه هفتم پاره اى روايات در اين معنا ذكر كرديم .
و در الدر المنثور است كه ابن ابى حاتم و ابن مردويه ، به سند صحيح از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت : مردمى از اعراب بودند كه نزد رسول خدا ( ص ) مىآمدند و اسلام مىآوردند ، و چون به ديار خود بر مىگشتند اگر آن سالشان سال پر باران و پر حاصل و پر نتاج مىبود مىگفتند : دين ما دين صالحى است و به آن تمسك مىكردند . و اگر آن سالشان سال بىباران و قحطى و مصيبتزا مىبود مىگفتند : اين دين كه ما اختيار كرديم هيچ خير و بركتى ندارد ، و بدين جهت بود كه آيه شريفه * ( « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّه عَلى حَرْفٍ » ) * نازل شد « 2 » .
مؤلف : اين معنا به غير اين ، از طريق ابن عباس نيز روايت شده .
و در كافى به سند خود از زراره از امام ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه گفت : از آن جناب از معناى كلام خداى عز و جل پرسيدم كه مىفرمايد : * ( « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّه عَلى حَرْفٍ » ) * فرمود : بله مردمى هستند كه خدا را به يگانگى مىپرستند و از پرستش غير خدا دست بر مىدارند و از شرك بيرون مىشوند ، ولى نمىدانند كه محمد ( ص ) رسول خدا است . اينها كسانى هستند كه خدا را به يك طرف مىپرستند ، يعنى با شك در نبوت محمد و حقانيت آنچه آورده ، و مىگويند : ما صبر مىكنيم ببينيم اموالمان زياد مىشود و عافيت در بدن و فرزند مىيابيم ، يا نه ، اگر اموالمان زياد شد و خود و فرزندانمان قرين عافيت شديم آن وقت مىفهميم كه اين مرد صادق ، و رسول خدا ( ص ) است ، و اما اگر نشد به دين سابق خود بر مىگرديم . لذا خداى تعالى در باره آنان مىفرمايد : * ( « فَإِنْ أَصابَه خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِه » ) * يعنى اگر عافيتى در دنياى خود يافت به آن دين اطمينان مىيابد * ( « وَإِنْ أَصابَتْه فِتْنَةٌ » ) * يعنى اگر دچار بلايى در خود شد * ( « انْقَلَبَ عَلى وَجْهِه » ) * ، با شك خود به سوى شرك قبليش بر مىگردد * ( « خَسِرَ الدُّنْيا وَالآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّه ما لا يَضُرُّه وَما لا يَنْفَعُه » ) * فرمود : مقصود از « انقلاب » همين است كه مشرك مىشود ، و غير خدا را
هامش
( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 79 .
( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 346 .