جاى دارد ظرفى فرض كرده كه آنچه از طريق مشاهده و ادراك در آن وارد مىشود جاى مىگيرد ، و در آن انباشته مىشود ، و اگر آنچه وارد مىشود امرى عظيم يا ما فوق طاقت بشرى باشد سينه نمىتواند در خود جايش دهد ، ناگزير محتاج مىشود به اينكه آن را شرح دهند و باز كنند ، تا گنجايشش بيشتر گردد . و موسى ( ع ) رسالتى را كه خدا بر او مسجل كرد بزرگ شمرد ، چون از شوكت و قوت قبطيان آگاه بود ، مخصوصا از اين جهت كه فرعون طاغى در رأس آنان قرار داشت ، فرعونى كه با خدا بر سر ربوبيت منازعه نموده به بانك بلند مىگفت « أَنَا رَبُّكُمُ الأَعْلى » ، و نيز از ضعف و اسارت بنى اسرائيل در ميان آل فرعون با خبر بود ، و مىدانست چقدر جاهل و كوتاه فكرند ، و گويا خبر داشت كه دعوتش چه شدائد و مصائبى به بار مىآورد ، و چه فجايعى را بايد ناظر باشد ، از سوى ديگر حال خود را هم مىدانست كه تا چه حد در راه خدا بىطاقت و كم تحمل است ، آرى او به هيچ وجه طاقت نداشت ظلم قبطيان را ببيند ، داستان كشتن آن قبطى ، و نيز داستان آب كشيدنش بر سر چاه مدين براى دخترانى كه حريف مردان نبودند ، شاهد ابا داشتن او از ظلم و ذلت است ، و از سوى ديگر زبانش - كه خود يگانه اسلحه است براى كسى كه مىخواهد دعوت و رسالت خداى را تبليغ كند - لكنتى داشت كه نمىتوانست آن طور كه بايد مقاصد خود را برساند .
به همين جهات عديده از پروردگارش درخواست كرد كه براى حل اين مشكلات اولا سعه صدر به او بدهد تا تحملش زياد شود ، و محنتهايى كه رسالت برايش به بار مىآورد و شدائدى كه در پيش رويش و در مسير دعوتش دارد آسان گردد ، لذا عرضه داشت * ( « رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي » ) * .
آن گاه گفت « * ( وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي ) * - امرم را آسان ساز » كه مقصود همان امر رسالت است ، و نگفت : رسالتم را تخفيف بده ، و خلاصه به دست كم آن قناعت كن ، تا اصل رسالت آسانتر شود ، بلكه گفت همان امر خطير و عظيم را با همه دشوارى و خطرش بر من آسان گردان .
دليل بر اين معنا جمله * ( « وَيَسِّرْ لِي » ) * است ، وجه دلالتش بر مدعاى ما اين است كه كلمه « لى » در چنين مقامى اختصاص را مىرساند ، و جمله چنين معنا مىدهد « اين امرى كه به عهده من واگذار كردى ، و اين رسالت را با همه دشواريش بر من كه مسئول آن قرارم داده اى آسان گردان » و پر واضح است كه مقتضاى اين سؤال اين است كه امر را نسبت به او آسان كند ، نه اينكه در حد ذاتش و خلاصه خود آن امر را آسان سازد .
نظير اين كلام در جمله * ( « اشْرَحْ لِي » ) * نيز مىآيد ، پس معناى آن اين است : مرا كه
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٠٢