نيست ، و آن اين است كه گفتهاند : آيه شريفه سياقش رد مشركين از قريش است كه مىپنداشتند بشر صلاحيت رسالت را ندارد ، و اگر رسالتى باشد بايد ملائكه حامل آن شود ، پس آيه در مقام رد اين پندار است ، و مىفرمايد كه سنت الهى بر طبق حكمت جريان يافته و حكمت اقتضاء مىكند كه فرستاده بر بشر از جنس خود بشر باشد ، منتهى تنها فرقى كه لازم است ميان او و مردم باشد اين است كه معارف و اوامر و نواهى به وى وحى شود .
وجه اينكه گفتيم اين سخن صحيح نيست اين است كه اين حرف با سياق آيه انطباق ندارد ، و قبلا هم از خصوص مشركين قريش چنين پندارى نقل نشده بود ، و حتى به صورت پيشنهاد و اقتراح فرستادن ملائكه هم نيامده بود تا بگوييم آيه ناظر به آن است .
تنها سخنى كه قبلا از مشركين نقل شده بود آن هم از مطلق مشركين نه مشركين قريش همان جمله « لَوْ شاءَ اللَّه ما عَبَدْنا مِنْ دُونِه مِنْ شَيْءٍ . . . » بود كه گفتيم سياقش اثبات استحاله نبوت است و در آن صحبتى از رسالت ملائكه نشده بود .
بعضى « 1 » ديگر از مفسرين به اين آيه استدلال كردهاند بر اينكه : خداى سبحان بچه و زن را رسول قرار نداده ، آن وقت به نبوت عيسى ( ع ) در گهواره به خود اشكال كرده ، و پاسخ داده به اينكه : نبوت اعم از رسالت است و آنچه عيسى بن مريم ( ع ) داشت به شهادت قرآن كريم نبوت بود نه رسالت ، زيرا قرآن از قول خود عيسى حكايت مىكند كه گفت : « إِنِّي عَبْدُ اللَّه آتانِيَ الْكِتابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا » « 2 » .
ليكن در اين سخن اشكال است ، زيرا استدلال مذكور به آيه شريفه وقتى تمام است كه جمله * ( « وَما أَرْسَلْنا » ) * مخصوص رسولان باشد و حال آنكه عين اين عبارت در باره انبيايى هم كه رسول نبودهاند آمده و مثلا فرمودهاند : « وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَلا نَبِيٍّ . . . -
ما قبل از تو هيچ رسول و نبيى ارسال نكرديم مگر آنكه . . . » و اگر استدلال بالا صحيح باشد بايد هيچ طفل و زنى نبى هم نباشد ، و حال آنكه به اقرار خود شما عيسى بنا به حكايت قرآن گفت : « من بنده خدايم كه مرا كتاب داده و نبيم كرده است » و در باره حضرت يحيى فرموده : « وَآتَيْناه الْحُكْمَ صَبِيًّا » « 3 » پس حق مطلب همانست كه گفتيم آيه شريفه
هامش
( 1 ) تفسير روح البيان ، ج 5 ، ص 37 و تفسير روح المعانى ، ج 14 ، ص 147 .
( 2 ) من بنده خدايم كه مرا كتاب داده و مرا نبى قرار داده است سوره مريم ، آيه 30 .
( 3 ) حكم نبوت راى در حالى كه او كودك بود به او داديم . سوره مريم ، آيه 12 .