( با همه اين احوال ) او را تكذيب كردند پس ما او را و هر كس كه در راه او بود در يك كشتى نشانده نجاتشان داديم و آنان را باز مانده بقيه كرديم و بقيه را به خاطر اينكه آيات ما را تكذيب كردند غرق نموديم .
( حال تو اى پيامبر ) ببين سرانجام قومى كه از ناحيه ما انذار مىشوند ولى اعتنايى به انذار ما نمىكنند چگونه بوده است ( 73 ) .
ما بعد از نوح پيامبرانى ديگر نيز مبعوث كرده هر يك را به سوى قوم خودش گسيل داشتيم و آنان معجزاتى روشن ارائه دادند ، ولى مردمشان بدانچه پدرانشان تكذيب كرده بودند ايمان نياوردند . آرى ، اين چنين بر دلهاى تجاوزكاران مهر مىزنيم ( 74 )
.
بيان آيات
اين آيات اجمالى از داستان نوح ( ع ) و رسولان بعد از آن جناب - تا زمان موسى و هارون ( ع ) - را بيان نموده و به ذكر معامله اى كه خداى سبحان با امتهايى كه رسولان خود را تكذيب كردند ، مىپردازد ، و فرموده : كه آن امتها را هلاك و مؤمنين به انبياء را نجات داد . و غرض از بيان اين سرگذشت اينست كه اهل تكذيب ، از اين امت عبرت بگيرند .
* ( « وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ . . . » ) *
كلمه « مقام » مصدر ميمى و اسم زمان و مكان از ماده « قيام » است ، و منظور از اين كلمه در اينجا يا مصدر ميمى است و يا اسم مكان ، و در نتيجه معناى آيه اينست كه : نوح به قوم خود گفت : اگر قيام من در امر دعوت به سوى توحيد خدا بر شما گران است ، و يا اگر مكانت و منزلت من در دعوتم به سوى خدا كه همان منزلت رسالت است بر شما گران مىآيد ، من بر خدا توكل مىكنم .
كلمه « اجماع » به معناى تصميمگيرى و عزم است ، و چه بسا كه اين كلمه با حرف « على » متعدى نشود . راغب گفته : ماده « اجماع » بيشتر در مواردى استعمال مىشود كه جمع و تصميم نتيجه حاصل از تفكر باشد ، و در آيه * ( « فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَشُرَكاءَكُمْ » ) * به همين معنا آمده .
كلمه « غمة » - به ضمه غين - به معناى اندوه و سختى است ، و در آن ، معناى پوشش نيز هست ، گويا كربت و اندوه روى قلب را مىپوشاند . و اگر ابر آسمان را هم « غمام » مىگويند به همين جهت است كه ابر روى آسمان را مىپوشاند .
و كلمه « قضاء » كه جمله * ( « ثُمَّ اقْضُوا » ) * از آن گرفته شده وقتى با حرف « الى » متعدى
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٤٩