رشته رسالت و نبوت قطع شد و بعد از من ديگر نه رسولى خواهد آمد و نه كسى به مقام نبوت خواهد رسيد ، و ليكن مبشراتى خواهد بود . اصحاب پرسيدند : يا رسول اللَّه ! مبشرات چيست ؟
فرمود : رؤياهايى كه مسلمان مىبيند كه خود جزئى از اجزاى نبوت است . « 1 »
مؤلف : در معناى اين حديث احاديثى ديگر از ابى قتادة و عايشه از رسول خدا ( ص ) نقل شده است .
و در همان كتاب آمده كه ابن ابى شيبه ، مسلم ، ترمذى ، ابو داوود و ابن ماجه از ابى هريره روايت كردهاند كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : وقتى آن زمان نزديك شود ، به هيچ وجه رؤياى مؤمن دروغ نمىشود ، و در بين مؤمنين آن كسى رؤيايش صادقتر است كه خودش راستگوتر باشد ، و رؤياى مسلم يك جزء از چهل و شش جزء از نبوت است ، و همه رؤياها سه گونه هستند : يكى رؤياى صالحه كه بشارتى است از ناحيه خداى تعالى ، دوم رؤياهاى اندوه آور و سوم رؤياهايى است كه در حقيقت سخنانى است كه آدمى در عالم رؤيا با نفس خود گفته . . . « 2 » .
و در همان كتاب است كه ابن ابى شيبه از عوف بن مالك اشجعى روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : رؤيا سه گونه است : 1 - رؤيايى كه شيطان آن را صحنه سازى مىكند تا بنى آدم اندوهناك گردند . 2 - رؤيايى كه در حقيقت يادآورى و مجسم شدن گفتگوهايى است كه آدمى در بيدارى با دل خود دارد . 3 - رؤيايى كه خود جزئى است از چهل و شش جزء نبوت . « 3 »
مؤلف : اما اينكه رؤيا بنا به گفته اين دو روايت سه قسم باشد ، مطلبى است كه در معناى آن ، روايات ديگرى از طرق اهل سنت و نيز از طرق ائمه اهل بيت ( ع ) نقل شده ، و ما - ان شاء اللَّه تعالى - در تفسير سوره يوسف توضيح آن را خواهيم داد .
و اما در اين زمينه كه « رؤياى صالحه ، جزئى از چهل و شش جزء نبوت است » روايات بسيارى از طرق اهل سنت وارد شده كه جمعى از صحابه مانند ابى هريره ، عبادة بن صامت ، ابى سعيد خدرى و ابى رزين آنها را روايت كردهاند . انس ، ابو قتاده و عايشه نيز آنها را از آن جناب نقل كردهاند ولى در نقل اين سه نفر همانطور كه قبلا گذشت عدد چهل و شش نيامده .
هامش
( 1 و 2 ) الدر المنثور ، ج 3 ، ص 312 .
( 3 ) الدر المنثور ، ج 3 ، ص 313 .